İsmail Hakkı Küpçü

İSLÂM VE DEMOKRASİ

Demokrasinin bazı amaçları vardır. Yönetimlere gelecek insanların seçimle getirmek bu amaçlardandır. Böylece, o işe daha layık insanın yönetime gelmesi hedeflenir. Seçilen insandan adaletle hükmetmesi beklenir.

Günümüzde bu anlayışı bazılarının gurup menfaatleri için bir paravan olarak kullanması, demokrasinin yanlış bir düşünce olduğunu göstermez.

Nisa Suresi 58: “Haberiniz olsun ki Allah size şunları emrediyor: Emanetleri ehline veresiniz ve insanlar arasında hükmettiğiniz vakit adaletle hükmedesiniz! Hakikat, Allah size ne güzel öğüt veriyor. Şüphesiz ki Allah işiten ve görendir.”

Demek ki, bizim demokrasi anlayışımız ile Allah’ın bizlere yaptığı öğütler birbiriyle örtüşüyor.

Demokrasinin amaçlarından birisi de uç düşüncedeki insanları ve gurupları topluma kazanmaya çalışmaktır. Toplumun huzurunu bozmamaları için, onlara sorumluluk yükleyerek orta yolu bulmalarına vesile olmaktır. Elbette yine de güzellikten anlamayanları gerektiğinde cezalandırmak, böylece toplumun huzurunu korumak da demokrasinin hukuk çerçevesinde yapması beklenilen işlevlerindendir.

Bakara Suresi 143. Ayet: “Ve işte sizi böyle doğru bir yola çıkarıp ortada yürüyen (ümmeti vasat) kıldık ki, bütün insanlar üzerinde adalet numunesi insanlar olasınız…”

Yüce Yaradan bizi ortada yürüyen bir ümmet kılmakla bizi doğru yola çıkarmış olduğunu ifade ediyor. Bu uygulama, bizlerin demokrasideki uçlarda dolaşan insanları orta yola getirme anlayışımızla örtüşüyor.

Allah, bizleri orta yola getirmekteki amacının, bizlerin bütün insanlar üzerinde adalet numunesi insanlar yapmak olduğunu vurguluyor. Buradan anlaşılan, Yüce Yaradan bizleri orta yola getirerek,  örnek toplum haline getirmek istiyor.

Demek ki bizlerde demokrasi içerisinde insanlara sabır gösterip, onları sistemin içerisine çekersek kazanabiliriz. Ama sabrımıza rağmen bazılarını, gayri meşru davranışlarından döndüreyemeyebiliriz. Çünkü sadece Yüce Yaradan, istediği insanları hidayete yani doğru yola getirebilir.

Allah’ın kalplerini mühürlediklerine ise, bizim yapabileceğimiz bir şey yoktur. Yapılabilecek tek şey, böyleleri hakkındaki Yüce Yaradan’ın Kur’an’da bahsettiği hükümleri uygulamak olacaktır. Böylece demokrasi sistemi içerisinde dünyadaki huzuru devam ettirmiş oluruz.

Bakara 251: “Derken Allah’ın izniyle onları tamamen bozdular. Davud, Calut’u öldürdü ve Allah kendisine mülk ve hikmet verdi ve daha dilediğinden ona öğretti. Allah’ın insanları birbiriyle defetmesi olmasaydı yeryüzü mutlak bozulmuş gitmişti. Fakat Allah’ın bütün akıl sahiplerine bir iyiliği vardır.”

Ayetten anlaşılan yeryüzünde huzuru korumak için bazı insanların def edilmesi şart. Allah, mülk ve hikmet verdiği insanlara aynı zamanda böyle bir görev yüklüyor. Bu görevi kabul edenleri de destekliyor. Akıl sahipleri olarak nitelediği bu insanlara, bir iyiliğinin olduğunun müjdesini veriyor.

Demokrasinin amaçlarından birisi de kişilerin kendi yerine gelecek şahısları belirlemelerini engellemektir. Yeni geleceklerin halkın seçimiyle görev almalarını sağlamaktır. Günümüzdeki uygulamanın böyle olmaması, demokrasinin bu amacının yanlışlığını göstermez.

Bu konuda örnek alınacak ilk uygulama, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) davranışlarıdır. Hz. Peygamber, vefatından önce bir süre hasta olmuş ve evinden dışarı çıkmamıştır. Bu dönemde sahabeler Hz. Muhammed’den, kendisinden sonra gelecek kişiyi işaret etmesini beklemişlerdir. Bazıları bu konuda imalı konuşmalar yapmışlardır.

Ancak Yüce Yaradan’ın son peygamberi, kurduğu ve başkanı olduğu devleti kendisinden sonra kimin idare edeceğini belirlememiştir. Kendisine bir halef tayin etmemiştir.

Benzer bir durum Hz. Ömer’in başına gelmiştir. Hz. Ömer ölümcül bir şekilde yara alınca sahabeden bazıları, kendisinden sonrasını işaret etmesini istemiştir. Hz. Ömer fikir beyan etmemiştir. Ancak ısrarlar karşısında 6 kişinin ismini vermiştir.

Bu aday isimlerden üçü kendiliğinden seçimden feragat etmişlerdir. Geriye üç kişi kalmıştır. Adaylar arasında adı geçen Abdurrahman b. Avf, tebdili kıyafet ederek Medine halkının içerisine girer. Her kesimden halka kendince örnekleme usulüyle sorar. Halk “Osman” der. Sonunda ileri gelen sahabeler, Hz. Osman üzerinde karar kılarlar.

Böylece Hz. Osman, günümüz anketlerine benzer bir yöntem sonunda halkın görüşleri doğrultusunda ileri gelen sahabeler tarafından seçilir.

Demokrasinin amaçları ile İslâm’ın öğretileri arasındaki benzerlikler sadece bunlar değildir. Biz yazının özünü bozmamak için daha fazlasını yazmayacağız. Her okuyucu başka bir benzer hususu kendi bulabilir.

Allah’ım, insanlığın huzuru adına, kötüleri def ettirdiğin insanların arasına girebilmemiz için, bizlerden yardımını esirgeme.

Allah’ım bizleri, Senin insanlara sabrederek gösterdiğin demokratik uygulamaları anlayarak, insanlara hizmet edenler arasına kat.

ABDÜLKADİR GEYLANİ HAZRETLERİNİN VAAZLARINDAN ÖRNEKLER

Aşağıdaki konuşmaların bazısı Cuma sabahı medresede yapıldı.

Konuşma tarihi: Hicri 5 Recep 545, Miladi 1150 (Yason Yayınları, Kasım 2014)

Sözlerimi kabul edin ve candan bana yönelin. Size nasihat etmekteyim. Sizi, sizin için diliyorum. Sizin için ölü sayılırım. Diriliğim Hak’ladır.

Yapamayacağınız işi neden söylersiniz? (es-Sâf, 61/2) ayet-i kerimesi, seni tehdit etmiyor mu, titremiyor musun? Yazık sana, halka doğruluk söylersin ama işin yalan. Halka Allah’ın birliğinden dem vurursun; ama işin şirk. Halka ihlâs ve sağlam işin yolunu gösterirsin fakat sen, görsünler ve desinler diye işler tutarsın. Sen bütün kötü işleri yaptığın halde halkı onlardan sakındırmaya kalkarsın.

İslam dininin emirlerini ne acayip şekilde bozuyorsunuz? Takva zırhını parçaladınız. Tevhid elbisesini kirlettiniz. İman nurunu söndürmeye gayret etmektesiniz. Yaratan’ınıza karşı öfke duygusu besliyorsunuz. Bu durum her halinizde kendini gösteriyor.

Ey sofu elbisesi giyen, onu sen önce içine giy. Sonra nefsine. Sonra bedenine. Zülhün ilki buradan başlar, yani içten dışa süzülür. Dıştan içe pek geçmez.

Halen kaldığın yer, gaflet ağacının gölgesidir. Onunu altından çık. Güneş aydınlığını gör. Yolunu o zaman bellersin. Gaflet ağacı, cehalet suyu ile büyür. Tövbe ağacı pişmanlık suyu ile büyür. Sevgi ağacı uyarlık suyu ile büyür.

Kendinizi hükümdar gibi görüyorsunuz. Allah sanki sizin keyfinize göre hareket edecek! Niçin yaptın? Şunu yapma! Bunu yap! Gibi emirler vereceksiniz. O’na öyle mi? Hâşâ!

İçin boşalmış orayı aç kurtlar doldurmuş. Seni neylerler? Ruhunda bir inkılâp yap, temizle.

Yazık halkın korkusu ile nefsini bağladın. Onlardan beklediğin şeyle iş tutmaktan kaldın. Onların bağını nefsinin ayağından çöz.

Sen boş bir put gibisin, kuru deriden ibaretsin. Ne manan var ki? Kuvvetin de yok Yalnız ateşe yararsın. Kulluğuna bakılsa ihlâs yok. Hâlbuki ihlâs ibadetin ruhudur. Ruhsuz olan şey Hakk’a yaramaz. Yaptığın kullukla birlikte ateşte yanacaksın. Yalnız yanmakla olsa neyse yapılan sistemli çıkışların verdiği sıkıntı da caba. İhlâsla yapılmayan hiç bir şeyin faydası olmaz; bunu iyice bil.

Sen çalışan ve istediğine erensin, ama neye? Dünya da bol bol çalışıp yorulan, boş yere kendini yorduğu için de öbür âlemde ateşe atılan. Ancak tevbe seni kurtarabilir, ölüm gelmesen tövbe et, kurtul.

Sana ağlanması için ağla, musibet işlerine otur ağla. Onları gidermek için üzüntü duymazsan, yazık olur, Kötü işlerini öldür, sonra taziyeye otur. Başkaları da sana taziyeye gelir. Senin gözlerinde perde var; bundan haberin var mı? Bazı büyükler şöyle buyurmuşlar; “Hak nurundan perdelenmiş oldukları halde halini bilmeyenlere yazıklar olsun.”

Ey kibirliler, size yazıklar olsun. Yaptığınız sizi yerde bile tutamıyor. Yücelere nasıl çıkabilirsiniz* Allah Teâlâ şöyle buyurdu. “O’na varan, temiz sözdür.; iyi işler O’na yükselir.” ( el-Fatır, 35/10)

Ey münafık ne zamana kadar gösteriş hevesine kapılacaksın? İçin ne zamana kadar bozuk olacak* Ey içinde olanın gayrini gösteren adam, bu halin sana ne verebilir?

Yazık sana; Allah’tan utanmıyormuşsun. O’nun karşısına çıkacağını neden aklına getirmiyorsun? Yakında O’nun huzuruna çıkacaksın. Yaptığın işn özü başkasına ait oluyor; ama dıştan O’nun içinmiş gibi yapıyorsun! Allah’ı kandırmak istiyorsun. Yaptığın işlerde bir şeyler talep ediyorsun. Ama bilesin ki, Hakk’ın bilgisi seninledir. O seni her zaman bilir.

Ey yoldan sapmış, ey şeytanların oyuncağı olan! Ey nefsin kölesi, yazık sana. Dilin tutuldu. Hak’tan yardım dile. O’na dön. Pişmanlık ve özür ayakları ile O’na yürü.

Tövbeni iyi yap. İhlâsa sarıl. İmanını tazele. Allah’a dön. Ölümün gelmesini bekleme, ölüm anında bütün kapılar yüzüne kapanır; tövbe etmeye gücün yetmez olur.

“YURTTA SULH, CİHANDA SULH” NASIL KURULUR?

Atatürk ünlü “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” sözünü, komutanlığını kendisinin yaptığı vatan müdafaasından ve dünyanın gördüğü ilk küresel kapışmanın ardından söyleyebilecek büyüklüğe ve erdeme sahipti.

Hâlbuki Atatürk’ün çağdaşları olan Stalin, Hitler, Mussolini, Franko, Salazar gibi daha kalkınmış ülkelerin liderleri, sanki geçmişten ders almamışlardı. Halen insanları ve devletleri birbirlerine karşı kışkırtıyorlardı.

Sonuçta yaptıkları kışkırtmalar meyvesini verdi. Dünya tarihinde görülen en büyük savaş ve acılar yaşandı. Şimdi bütün bu acıların, kaybolan hayatların hesabını bu liderler nasıl verecekler?

Hz. Muhammed der ki; “Akıllı insan nefsine hâkim olandır.”

Peki, akıllı devlet nedir? Hattâ akıllı dünya nedir?

Bilindiği gibi Napolyon Fransız Devriminden sonraki dönemde iktidar oldu. Bu durum aslında kendisi için bir şans idi. Çünkü Fransa dışındaki halkların birçoğu, bu Devrime sıcak bakıyorlardı.

Ama Napolyon bu şansını kullanmadı. Aksine Devrimin ülke içinde açtığı yaraları, insanlara dış düşmanlar göstererek unutturabileceğini sandı. Sonunda Fransa’ya en çok kötülük eden liderler sıralamasında birinci sıraya yükseldi. Bu da yetmedi. O dönemde Fransa’nın en önemli düşmanı olan İngiltere’ye, İngiliz liderlerden daha faydalı olan bir insan durumuna düştü.

Hitler de dünyanın yaşadığı ilk küresel çatışmadan bir süre sonra iktidara geldi. O da I. Dünya Savaşındaki yenilginin Alman insanındaki oluşturduğu olumsuz konumu kullandı. İnsanlara dış düşmanlar göstererek, bütün suçu başkalarına atarak insanları kandırmaya çalıştı ve başardı.

Fakat Hitler’in kendi adına başardığı iş, dünyanın en acılı savaşlarını doğurdu. Hitler de tarihe, insanlık tarafından sürekli suçlanan insan olarak geçti.

Türkçe’ de bir söz vardır: “Yangına körükle gitmek!”

Dünyada yangına körükle giden bütün liderler ve devletler sonunda, mutlaka zarar görmüştür. Orta vadede zarar görmeyen yoktur. Liderlerin hayatları kısadır. Nefislerini tatmin etmek için insanları kandırabilirler. Ama devletlerin hayat süreleri liderlerle kaim değildir.

Günümüz dünyasında bazı liderler maalesef, terör örgütlerine örtülü destek vermektedirler. Kendi kamuoylarına ise, tam tersi açıklamalar yapmaktadırlar. Böyle liderler yukarıda saydığımız önderlerden daha tehlikelidirler.

Günümüzdeki bazı liderlerinin bu davranışlarından, bütün insanlık zarar görmektedir. Zararların daha büyüğünü çocuklarımız çekeceklerdir. Çünkü hem dünya huzur yüzü görmeyecektir, hem de liderlerin bu yapıları ortaya çıktıkça insanlar, kimseye güvenemeyeceklerdir. Hâlbuki güven yoksa huzur da yok demektir.

Ülke içinde yaşayan insanlardan ancak kışkırtıcı davranan liderlerine karşı ortak tavır almaları beklenebilir. Ama lider içten pazarlıklı ise ve bazen söylediğinin tam tersini, kimseye fark ettirmeden yapıyorsa halk ne yapsın?

Bu durumda görev, milletlerin düzgün önderlerine düşmektedir. Önce devletlerin önderleri, sonra dünya insanlığı ortak tavır almalıdır.

Bu ortak tavır için günümüz dünyasının şartları dikkate alındığında en uygun olan, Atatürk’ün veciz sözünü uygulamaya geçirecek ortamı oluşturmaktır.

Bunun için, insanlıktan anlamayıp terörü bir yaşam tarzı yapanlara ve içten pazarlıklı davrananlara elbette anladıkları şeklin en sertiyle ve dünya çapında ortaklaşa cevap verilmelidir. Tıpkı şairin dediği gibi; “Nush (nasihat) ile uslanmayana etmeli tekdir (ciddi ikaz), tekdirden anlamayanın hakkı kötektir (dayaktır).”

Ancak bunu yaparken masum insanların en az zarar görmeleri için gayret gösterilmelidir. Fakat kendi insanını ateşin içine atanlara taviz verilmemelidir.

Dünya insanlığının ve halkların, bir arada barış ve huzur içerisinde yaşayabilmeleri, ortak tavrın caydırıcılığına bağlıdır.

KİMLERİN EMRİNE İTAAT EDİLİR?

Emir vermek ve verilen emre itaat etmek, insanlığın kurduğu toplum düzeninin işleyişini sağlayan en önemli unsurudur. Emir verene karşılık emri uygulayanlar olmasa hiçbir sistem kurulamaz.

Yüce Yaradan, insanların bir arada yaşayabilmeleri için bazılarının emir vermesi, bazılarının da aldığı emri uygulaması gerektiğini bildiğinden, insanları birbirinden farklı yaratmıştır.

Zuhruf Suresi 32. “Rabbinin rahmetini onlar mı bölüştürüyorlar? Dünya hayatında onların geçimliklerini aralarında biz paylaştırdık. Birbirlerine iş gördürmeleri için, (çeşitli alanlarda) kimini kimine, derece derece üstün kıldık. Rabbinin rahmeti, onların biriktirdikleri (dünyalık) şeylerden daha hayırlıdır.”

Nahl Suresi 71. “Allah bazınızı bazınıza rızıkta üstün kıldı, fazla verilenler rızıklarını ellerinin altındakine vermiyorlar ki eşit olsunlar. Şimdi Allah’ın nimetini mi inkâr ediyorlar?”

Eğer Allah, her insana aynı özelliği ve zenginliği verseydi, kim(ler) nasıl bir toplum düzeni kurabilirdi? Herkesin şef olduğu bir yerde ne düzen olur, ne de iş yapılır.

Yüce Yaradan insanların bazılarını derece olarak daha üstün kılarken, böylelerine de sorumluluklar yüklüyor.

Hz. Ömer bir gün, Müslüman topluma hitap ederken “dinleyiniz ve itaat ediniz” der. Müslümanlardan biri itiraz eder. “Giymekte olduğun şu elbisenin nereden geldiğini bize haber verene kadar, seni dinlemek ve sana itaat etmek bizim üzerimize lâzım değil” der.

Müslüman kişi bu sözü söyleyebilmektedir. Çünkü o, verilen emrin insanlığın lehine ve Allah’ın isteklerine uygun olmasının birinci şartının, emri verenin Yüce Yaradan’ın koyduğu kurallara uygun insan olması gerektiğini bilmektedir.

Hz. Ömer de bu kişiye bırakın çok sert karşılık vermeyi, itiraz bile etmez. Aksine insanları ikna etmek için gerçekleri söyler. Çünkü o, Allah katında insanların birbirine üstünlüğünün takvada, yani Allah’ın emirlerine uygunluk derecesinde olduğunu iyi bilmektedir. (Hucurat Suresi 13)

Bu sebeple Hz. Ömer, durumu izah eder. İzahı hakikate uygun bulan aynı şahıs, “emret şimdi, dinler ve itaat ederiz” der.

Demek ki emri alan kişi, emri verenin dürüstlüğünü sorgulamakla yükümlüdür. Emri veren de dürüst olmak zorundadır. Nitekim Hz. Ebubekir halife seçildiğinde Müslümanlara “Ben Allah’ın yolunda yürüdüğüm sürece bana itaat ediniz, Allah’ın yolundan ayrıldığımda bana itaat etmeniz gerekmez” demiştir.

Eğer İslâm böyle uygulanmazsa, şefinden müsteşarına, siyasetin en alt kademesinden Cumhurbaşkanına kadar tepeden inme baskılar uygulanır. Eğer baskıya maruz kalanlar baskıya karşı mukavemet etmezlerse, ya içe dönük bir yapıya dönerler ya da baskı kuranlarla birlik olurlar. Her ikisinde de şahsiyetleri silikleşir.

Silikleşen şahsiyetlerini kurtarmak için kendileri daha baskıcı olurlar. Emri uygulama pozisyonunda olup başkasına emri aktaracak konumları olmayanlar, şahsiyetlerini kurtarmak için kendi evlerinde baskıcı olurlar. Güçleri ancak eşlerine ve çocuklarına yeter.

Sonuçta kurumlar ve aileler bozuk bir yapıya bürünürler. Yeni yetişen çocuklar için durum çok daha tehlikeli olur. Çünkü şahsiyeti yara almış insanlar tarafından, hem ailede hem de kurumlarda baskı görürler. Dolayısıyla toplumun geleceği de tehlikeye girer.

İslâm’ın getirdiği önemli bir umde, zulme isyan etmek ve zalimlere karşı koymaya çalışmaktır.

İslâm, bağımsızlıktır. Sadece Yüce Yaradan’a kul olmaktır. Sadece Allah’ın kurallarını uygulayanların emrine itaat etmektir.

Yüce Yaradan, Hz. Musa’nın Firavuna verilen mal, mülk ve ihtişam konusunda serzenişte bulunması üzerine (Yunus 88), Yunus Suresi 89. ayetle: “Peki duanız kabul olundu. Siz yine istikamete doğruluğa devam edin ve kendini bilmeyenlerin yoluna uymayın.” buyurdu.

Demek ki huzurlu bir aile, huzurlu bir toplum, huzurlu bir dünya için bize düşen, istikamette doğru olmak, istikamette doğru olanlarla birlikte hareket etmek ve sadece onların emirlerine itaat etmektir. Böylece şahsiyeti yara almış insanları da düzelterek kurtarmaktır.

Allah’ım, bu dünyaya güzel eserler bırakabilmemiz için, mücadele azmimizi artır, irade gücümüzü artır, zihin açıklığımızı artır.

Senin her şeye gücün yeter.

BAYRAMINIZ KUTLU OLSUN

(Not: Bu yazı 2013 Kurban Bayramında yayınlanmıştı. Silindiğinden aynen Yayınlıyoruz.)

Bayramlar, anlayanlar için, Barışın habercisidir. Gerçek anlamdaki sevgi, saygı ve dostluğu pekiştirmek için bir fırsattır. İnşallah kalbi temiz insanlar, bu fırsatı iyi değerlendireceklerdir.

Kalbi mühürlenmiş olanlar ise, elbette sadece dilleriyle güzel sözler söyleyerek, halkı kandırmaya devam edeceklerdir. Ama böyleleri iyi bilmeliler ki, artık dünya insanlığı uyandı. İçten pazarlıklı olanlar her yerde bilinmeye başlandı. Aynı kandırmacayı devam ettirmeleri giderek zorlaşıyor. Çok yakında, kandırdıkları insanlar tarafından cezalandırılabilirler.

Kimileri de maddi güçlerine güvenerek, gizlice etrafa ölüm kusmaya devam etmeye çalışıyorlar. Bunlar bilinmediklerini zannetmesinler. Bayramların güzelliğini bozmamak için sabrediliyor.

Bunlar yine bilmeliler ki, bir insan ancak Allah dilerse ölebilir. Allah dilemedikçe kimse ölemez. Ama Allah’ın dilediğini de, hiçbir güç ölümden ve cezadan kurtaramaz.

Bayramlar böyle insanlar için, inşallah bir düşünme ve kendilerini sorgulama vesilesi olur. Bunların da sonunda kendilerine huzur getirecek yolu bulmaları dileğiyle, bayramların anlamını ruhunda hisseden bütün insanların Bayramlarını Kutlarız.