İsmail Hakkı Küpçü

ERDEMLİLER PAKTI (HİLFU’L- FUZULA)

Mekke ileri gelenlerinin 580’li yılların sonlarında yaptıkları bir anlaşmadır. Fazlılar hareketi olarak da bilinir. Hz. Muhammed bu toplantıya genç yaşta iken katılmıştır.

Tarık Ramazan’ın Peygamberin İzinde isimli eserinde anlattığı üzere, Mekke’de kabileler arası savaşların ve anarşinin artması üzerine böyle bir anlaşma yoluna gidildi. Toplantı, Abdullah bin Cudan’ın evinde yapıldı. Abdullah, hem Teym kabilesi reisiydi hem de Mekke kabileleri arasındaki iki büyük ittifaktan birinin mensubuydu.

Amaç, çatışmalara son vermekti. Aşiretçiliğin küçük hesaplarını bırakıp genel siyasi ve ticari menfaatlere dayalı bir şeref ve adalet anlaşması oluşturulmak istenilmişti. Bu toplantının sonunda zalimin değil, mazlumun yanında olmaya and içildi. Zalimin kimliğine, hangi kabileyle ittifak içerisinde olduğuna bakılmayacaktı.

Mazlumlar, akrabalık ilişkilerine bakılmaksızın ve iktidar kaygısına düşmeden desteklenecekti. Mazlum hakkını alana kadar bu destek sürecekti. Yani adalet ilkelerine saygı gösterilecekti. Pek çok kabile reisi ve üyesi, mazlumdan yana olmanın ve adaleti tesis etmenin ortak görevleri olduğuna dair yemin ettiler.

Bu antlaşma birkaç yönden bizlere ışık tutmaktadır. Birincisi günümüz dünyasında böyle bir antlaşmaya şiddetle ihtiyaç vardır. Dünyamızın bugünkü hali, son peygamberin gönderildiği günlere göre çok daha sıkıntılıdır.

İkincisi Hz. Muhammed’in (s.a.v.) peygamberliği sırasında bu antlaşma ile ilgili söyledikleri nedeniyledir. Ramazan’a göre önemli kaynaklarca doğrulanan bir hadisinde Hz. Muhammed: “Antlaşma yapıldığı sırada ben de Abdullah bin Cudan’ın evindeydim. O kadar harika bir olaydı ki, oradaki yerimi bir kızıl deve sürüsüne bile değişmezdim. Ve şu an, İslâm’dayken, orada bulunmam istense, seve seve katılırdım.”

Hz. Muhammed bu konuşmasıyla, hem antlaşmanın maddelerinin, cahiliye döneminin sapkın kabile anlayışlarına karşı önemini belirtmiştir hem de Müslüman olarak aynı toplantıya çağrılırsa hiç duraksamadan katılacağını vurgulamıştır.

Bu sözlerden anlaşıldığı gibi, adalet ilkesi ve mazlumların haklarının savunulması İslâm öncesindeki haliyle de olsa geçerlidir. Hz. Muhammed, adalet arayışlarını ve toplumun iyiliğini gözetenleri, o dönemde gayrimüslim olmalarına rağmen takdir etmiştir. Yani bir akdin geçerli olması için, sadece Müslümanların kendi aralarında yapılmış ve/veya İslâmi karakterde olmasının etik olarak geçerli olduğunu iddia eden görüşü reddetmiştir.

Demek ki, Hz. Muhammed’in getirdiği mesaj, başka değer sistemleriyle çatışan kapalı bir değer sistemi değildir. Hattâ insanlığın iyiliğine olan başka değer sistemleriyle çelişmemektedir. Dolayısıyla Müslümanlık kapalı bir referans dünyası kurup, onun içine hapsolmamıştır. İslâm’ın getirdiği mesajlar, insanlığın huzuru ve iyiliği için olduğundan evrenseldir.

Son peygamber Hz. Muhammed’in (s.a.v.) bir başka hadisi bu konuda doğabilecek tereddütleri ortadan kaldıracak niteliktedir. Ramazan’ın Müslim ve Buhari’den aktardığı hadis şöyle: “İslâm öncesi dönemde içinizden en iyi olanlar (yani insani ve ahlâki vasıflar olarak) İslâm’ı anlamak şartıyla, İslâm’da en iyi olanlarınızdır.”

Gerek Kur’an ve gerekse Hz. Peygamber, kişilerin insani ve ahlâki vasıflarını güçlendirmek için yol göstermiş, bu konularda umutsuzluğa düşülmesini istememiştir.

Erdemliler Paktının bir başka önemi, o toplantıda, genç Hz. Muhammed ile Hz. Ebubekir’in dost olmalarıdır. Bu dostluk taraflar Hakk’a yürüyene kadar sürmüştür. Hem İslâmiyet hem de insanlık, bu dostluktan kazançlı çıkmıştır.

Toplantıdan sonraki dönemdeki olaylar, o gün içilen antlara genel anlamda sadık kalındığını gösterir. Hz. Muhammed’in koruyuculuğunu üstlenen Ebu Talip’in vefatından sonra, kendisine Nevfel kabilesinin reisi Mutim gibi gayrimüslim bir koruyucu bulması da bir göstergedir.

Diğer taraftan Müslümanlar, silâhsız bir şekilde savaşılmayan haram aylarda umre için yola çıktılar. Mekkeliler, Müslümanların üzerine, fırsat bu fırsat silahları da yokken diyerek yok etmek üzere saldırmadılar. Mekke’ye girmelerine de izin veremezlerdi. Bu sebeple anlaşma yolunu aradılar. Sonunda Hudeybiye Barışı imzalandı. Mekkelilerin bu tavırları da, Erdemliler Paktının bir sonucudur.

Darısı günümüz insanlığının başına inşallah.

AMAÇSAL NEDENSELLİK

(Bu yazı son paragraf hariç www.mucizeler.com adresinden alıntıdır.)

(Yazı Ocak 2014 tarihinde bu sitede yayınlanmıştı. Silindiğinden aynen veriyoruz.)

Furkan Suresi 45. Ayet: “Görmedin mi Efendini (Rabbini), gölgeyi nasıl uzatmıştır. Eğer dileseydi onu hareketsiz kılardı. Nitekim Güneş’i ona delil kıldık.”

Allah ayette gölgeyi yarattığını söylemekte, sonra ise Güneş’in, gölgenin varlığı için bir neden kılındığına işaret etmektedir. Yani Allah gölgenin varlığının, Güneş’in var olmasının kaçınılmaz bir sonucu olmadığını, gölgenin varlığının tamamen Allah’ın tasarımının bir sonucu olduğunu söylemektedir. Ayette gölge ile Güneş’in varlık ilişkisi kabul edilmekte ve bu nedensel bağlantının yaratıldığına dikkat çekilmektedir. Yani Kuran’ın ortaya koyduğu model; Hume gibi nedensel bağlantıyı yok kabul eden septiklerden de, Evren’i tesadüfen var olan nedensel kuralların determinizmiyle açıklamaya çalışan görüşlerden de ayrılmaktadır.

Nedensellik, bilim adamlarının temel ilgi konularındandır. Nedensellik, algılanan Evren’i birbirine bağlayan unsurdur. Dünyamızı bir kaostan ibaret olmaktan kurtaran, Evren’in neden-sonuç ilişkileriyle işlemesidir. Neden-sonuç ilişkileri olmasa, hayatımız bir rüyadan daha karışık olurdu. Fizik, kimya gibi bilimler nedenselliği sorgusuz kabul eder. Bu bilimlerin kullanılmasıyla yapılan uçaklar, uydular, televizyonlar hep neden-sonuç ilişkisine güvenin sonucudur.

Kuran nedenselliği kabul eder. Birçok ayette “Sünnetullah” (Allah’ın âdeti) diye işaret edilen de neden-sonuç ilişkisine bağlı Evren’de işletilen kurallardır. Kitabımızın ilerleyen bölümlerinde de göreceğimiz gibi Kur’an, Evren’de var olan matematiksel düzene işaret eder; bu da neden-sonuç ilişkilerinin matematiksel bir düzenle işlemesi demektir.

Evren’de işleyen neden-sonuç yasalarını fiziksel, kimyasal formüllerle ifade eden bilim adamları ile Kuran’ın söyledikleri arasında bu noktada hiçbir zıtlık yoktur.

Fakat unutulmamalıdır ki Kuran nedenselliğe onay vermekle beraber, nedenselliği bir amaçlılık içinde tarif eder. Neden-sonuç ilişkisinde nedenler sonuçlardan önce geldikleri halde; sonuç önceden tasarlanmıştır. Yani amaç önceden bilindiği için Kuran, amaçsal nedenselliği savunmaktadır. Kuran’ın açıkladığı amaç-araç zincirinde amaç Allah’ın bilgisi dâhilinde oluşur, tesadüfler bu işe karışamaz, araç yaratıcı olamaz. Kuran nedenselliği kabul ederken, nedenselliğin tanrılaştırıldığı görüşlere onay vermez. Gölgenin varlığı Güneş’in var olmasının kaçınılmaz sonucu değildir; Güneş’i Yaratan, gölgenin Güneş’in yaratılması sonucu var olacağını tasarlamıştır. Kuran’ın sunduğu, yaratılan neden-sonuç ilişkileriyle işleyen Evren modelidir.

PROTEİNİN OLASILIĞI VE AMAÇSAL NEDENSELLİK

Nedensellik kanunlarını tanrılaştıran ateistlerin görüşleriyle, nedensellik kanunlarının Allah tarafından yaratıldığını söyleyen Kuran’ın görüşlerini, somut bir örnek çerçevesinde inceleyelim. Örnek olarak kanımızdaki oksijeni akciğerlerden hücreye taşıyan hemoglobin proteinini ele alalım. Dine inanan bir kişi de, inanmayan bir ateist de kana oksijeni bu maddenin taşıdığını kabul etmektedir.

Peki, her iki taraf da aynı nedenin aynı sonucu oluşturduğunu kabul ediyorsa aradaki fark nedir? Fark şudur: Ateist, var olan bu nedenin bir amaç gözetilerek yaratıldığını kabul etmediği için hemoglobinin yaratılışını tesadüflere, yani amaçsızlığa bağlamak zorundadır. Kuran’a inanan bir kişiyse (Allah’ın gönderdiği diğer dinler, Hıristiyanlık, Musevilik için de aynısı geçerlidir) amaçsal nedenselliğe inandığı için hemoglobinin varlığının amaç gözetilerek, bir kasıtla yaratıldığını, tesadüfen oluşmadığını savunur.

Peki, kimin haklı olduğunu nasıl çözeceğiz? Öyle bir hakem bulalım ki hem doğa bilimlerine, hem felsefeye karşı en üst derecede saygınlığa sahip olsun. Bu hakemin matematik olmasına herhalde kimsenin itirazı olmaz. Ne felsefe içinde matematiğe ciddi bir karşı koyma olabilir, ne de doğa bilimlerinde (doğa bilimleri zaten matematiğe dayanırlar).

Mademki tartışmamız tesadüfen oluşma veya amaçlı oluşmada düğümlendi; hemoglobin proteini örneğinde, bu proteinin tesadüfen oluşmasının olasılığını inceleyip bu sorunu çözmeye çalışalım. Proteinler bildiğiniz gibi amino asitlerin arka arkaya gelmeleri sonucunda oluşurlar. Amino asitlerin oluşturduğu bu sırada, bir tek amino asidin yer değiştirmesiyle protein, protein olmaktan çıkar ve görevini yapamaz. (Örneğin orak-hücre kansızlığı denen öldürücü hastalık, hemoglobinin tek bir amino asidinin değişikliğinden kaynaklanır.) İnsan vücudunda 20 amino asit vardır. Bir hemoglobin proteini ise 574 amino asidin belli bir sırayla arka arkaya gelmesiyle oluşur. İnsan vücudundaki amino asitlerin bu proteini oluşturmak için arka arkaya geldiğini düşünelim: Bu proteinin birinci sırasındaki amino asidin tesadüfen oluşma olasılığı 1/20’dir, ikinci sıradaki amino asidin oluşma olasılığı 1/20×1/20 dir. Proteinin bir bütün olarak oluşma olasılığı ise 1/20⁵⁷⁴’tür.

Matematikten anlayanlar bu sayının imkansız demek olduğunu hemen anlayacaklardır. Fakat biz yine de bu sayının neden imkansız olduğunu göstermeye çalışalım. Uzay’da tahmin edilen atom altı parçacık sayısı 10⁸⁰’dir. Yani bu sayı Evren’de var olan en büyük sayıdır. Evren’in tahmin edilen ömrü ise 15 milyar yıldır. Evren 15 milyar yıl x 365 (gün) x 24 (saat) x 60 (dakika) x 60 (saniye) = 473,040,000,000,000,000 saniye ömründedir. Evrende var olan parçacık sayısını (10⁸⁰) Evren’de var olan saniye (10¹⁸ civarı) ile çarparsak 10⁹⁸ civarında bir sayıya ulaşırız. (10¹⁰⁰’ün bile 10⁹⁸’in 100 katı olduğunu unutmayın. 20⁵⁷⁴ ise telaffuz edilemeyecek kadar büyük bir sayıdır ve 10⁹⁸’den kat, kat, kat… büyüktür.) Bu sayı şunu ifade etmektedir: Evren’de var olan tüm parçacıklar (elektron, proton gibi) eğer birer amino asit olsaydılar ve Evren’de var olan her saniye bir defa hemoglobin atomunu oluşturmaya kalksaydılar, yine de tek bir hemoglobin atomu bile oluşamazdı.

Sonuç olarak nedenlerin amaçsal olarak yaratıldığını inkâr edenler matematik karşısında mağlup olmuşlardır. Üstelik bu olasılık hesabı, amino asitlerin var olduğu, tüm amino asitlerin canlı bünyede kullanılan sol elli amino asitler olduğu, proteinin gerekli üç boyutlu katlanmasının gerçekleştiği, protein oluşunca işlemlerin dondurulmasının gerekliliği gibi etkenlerin hepsi yok kabul edilerek yapıldı. Tüm bu aşamalar olasılığa eklense, imkansız olan daha da imkansızlaşırdı. Fakat eldeki sayı öyle bir imkansızlığı ifade etmektedir ki matematikten anlayan bir kimse için bu yeterlidir. İşte tesadüfen oluşması imkansız bu hemoglobin proteinini, vücudumuz her saniye milyarlarca adet olarak üretmektedir. Evet, yanlış okumadınız. Her saniye ve milyarlarca!

Tesadüfcü, materyalist görüşe göre hemoglobin tesadüfen oluşan bir nedendir, bu neden sayesinde oksijen hücrelere gider. Kuran’ın verdiği zihniyetle bakan bir insana göre; hemoglobin bir amaca göre yaratılmış bir nedendir, bu neden sayesinde oksijen hücrelere gönderilmekte, böylece nedensellik Allah tarafından yaratılmaktadır.

Hemoglobin için verdiğimiz bu örneği vücudumuzdaki diğer işleyişlerden hayvanların ve bitkilerin dünyasına, oradan Dünya’mızın içindeki oluşlardan Uzay’a kadar genişletebiliriz. Tüm bu alanlarda nedensellik kuralları bir amaçsallık çerçevesinde işletilmektedir.

NEDENSELLİĞİN NEDENİ NE OLABİLİR?

Nedenselliğin neden var olduğunu “Nedensellik olmasaydı ne olurdu” sorusunu sorarak bulabiliriz. Nedensellik olmasaydı düşünmek de, yemek yemek de, yürümek de mümkün olmazdı. Evren’in nedensellik olmadan var olup olamayacağı bir yana, nedensellik olmadan bizim Evren’i anlayamayacağımız kesindir. Yemek yemek için karnımızın acıkması bir nedendir. Yemek yemek için buzdolabını açmamız ve yemeği almamız da bir nedendir. Yediğimiz yemeği önümüze koyduğumuzda yerçekimine bağlı bir şekilde önümüzde durması, yuttuğumuz lokmanın midemize gitmesi de nedenselliğe bağlıdır. Evren’de var olan yaratılışları da nedensellik kurallarına göre düşünür ve kavrarız. Böylece Allah’ın sanatının güzelliğini, Allah’ın bilgisinin sınırsızlığını kavramamıza yarayan Evren incelememiz de nedenselliğe dayanır.

Nedensellik kurallarının anlaşılabilirliği de Allah’ın zihnimize verdiği yetenekler ve bu kuralları anlaşılır kılması sayesindedir. Düşüncelerimiz nedensellik çerçevesinde oluşur. Zihnimizin akıl yürütme süreçleri nedenselliğe dayanır. Evren’de var olan nedensel bağlantılar çok basit olsaydı, birçok insan Evren’deki mükemmel yaratılışı takdir edemeyebilirdi. Eğer Evren’deki yaratılışlar var olandan çok karmaşık olsalardı ve nedensel bağlantıları çözemeseydik; Evren’i kavrayamayacağımız için Evren’in yaratıcısını da iyice tanıyamama tehlikemiz doğardı. Kısacası Evren’in var olan şekilde neden-sonuç ilişkileriyle bağlanması da Allah’ın mükemmel planı sonucudur.

Ateistlerin düştüğü en büyük yanılgı; nedensellik kurallarındaki nedenlerin tesadüfen oluştuğunu düşünmelerinden dolayı, sonucu da tesadüflere bağlamalarıdır. Nitekim hemoglobin proteini gibi çok basit bir örnek için bile tesadüfün nasıl imkânsız olduğunu ispatladık. Eğer neden-sonuç ilişkilerindeki nedenlerin, tesadüfen oluşmadığı anlaşılırsa, Evren’deki tüm sonuçların Allah’ın eseri olduğu iyice anlaşılır. Nedenselliği yaratılan bir süreç olarak değil bizzat kendisini bir yaratıcı olarak gören materyalist ateizm, maddeyi ve maddenin içindeki nedensellik kanunlarını tanrılaştırmıştır. Tesadüf düşüncesi elenince; Evren’deki tüm varlıklar otomatik olarak sonsuz bir ilmin, sonsuz bir kudretin sonucu olurlar. Yaratılış aşamalarının içinde oluştuğu zaman kavramında tesadüfi oluşumların hayal edilmesi, ateistlerin sonsuzdan beri var olan Yaratıcıyı kavramalarını engellemiştir. Tesadüf kavramı yok edilince görülen her bilgi sonsuzdan beri var olmaya terfi eder. Çünkü var olan bir nesnenin veya bilginin tesadüfen oluştuğunu iddia edenler, bu tesadüfleri zamanın içindeki bir sürece bağlarlar. Tesadüf yok olunca var olanlar, sonsuzdan beri var olanın bilgisiyle gerçekleşmiş demektir. Böylece Evren’in daima var olanın yarattığı bir süreç (nedensellik kanunları çerçevesinde) olduğu anlaşılır. Evren’in Allah’ın yarattığı bir süreç olduğu Kur’an’daki en temel mesajlardandır ve yüzlerce ayette bu tema işlenir.

Alfred WEBER, Felsefe Tarihi kitabında şöyle der: “Bir şey Tanrı onu yasak ettiği için kötü değildir, kötü olduğu için Tanrı onu yasak etmiştir.” Yani Yüce Yaradan, Evreni oluştururken de, insanların toplum düzenlerinde huzur bulmalarını sağlamak için de, ’amaçsal nedensellik’ yöntemini kullanmıştır. Tanrı her ‘neden’i ve her kuralı, bir amaç için oluşturmuştur.

SEMAVİ DİNLER İLERLEMEYE ENGEL Mİ?

Öncelikle ilerleme sözüyle ne kastedildiğini anlamak gerekir. İlerlemeden maksat, günümüz dünyasında olduğu gibi, demokrasi ortamının boşluklarından faydalanarak; gasp, hırsızlık, fuhuş, uyuşturucu kullanımı, boşanmalar, insanları kandırarak ve ezerek zenginleme, zengin-fakir arasındaki farkın çok açılması vb hususların artması ise, semavi dinler (Yüce Yaradan’ın buyrukları) bunlara engeldir.

Eğer ilerlemeden amaç, pozitif bilimlerdeki yeni bilgilerin elde edilmesi ise, hemen cevap vermek yanlış olur. Daha kabul edilebilir bir cevap için önce konuyu irdelemek gerekir.

Musevilik ve Hıristiyanlık olarak adlandırılan semavi dinlerin kutsal kitaplarının tahrif olduğunda hemen herkes hemfikirdir. Bu sebeple, bunların kutsal kitaplarından net örnek verilemiyor. Diğer taraftan Kur’an’daki Enam Suresi 92. ayetle: “İşte bu da bizim indirdiğimiz bir kitap! Feyzi ve bereketi dünyayı tutacak, evvelki kitapları bu tasdik etmedikçe, muteber sayılmayacak…..” diyerek bu durumu açıklığa kavuşturuyor.

Ayetten ilk anlaşılan Kur’an’ında diğerleri gibi (Zebur, Tevrat, İncil) Allah tarafından indirildiğidir. Kur’an’ın feyzi ve bereketi dünyayı tutacaktır. İkinci olarak Kur’an’dan önceki kitapların tahrif edildiklerinin Yüce Yaradan tarafından ifade edilmesidir. Dolayısıyla diğer kitapların hükümlerinin Kur’an ile çelişmesi durumunda, onlar muteber değildir. Çelişkili konularda sadece Yüce Yaradan’ın koruyuculuğundaki Kur’an’ın hükümleri muteberdir.

Allah’ın Hz. İsa’ya verdiği, hastaları iyileştirme gibi özellikler, belki de insanları araştırmaya yöneltmek içindi. Fakat Bizans’ın (esas olarak Roma İmparatorluğunun) tavırları belki de araştırma düşüncesinin oluşmasının önüne geçti. Bizans, önceleri Hz. İsa’nın izinden gidenlere karşı çok acımasızca baskı yaptı. İnsanlar hayatlarını doğru dürüst yaşayamadılar. Sonra Bizans devlet olarak kendileri Hıristiyan oldu. Bu defa Hz. İsa’yı, kendilerinin daha önce inandıkları eski tanrılarından biri imiş gibi değerlendirdiler. Tanrının tekliğini ret ettiler.

Bu anlayışa itiraz eden İskenderiyeli papaz Airus’u (318) ve Nestirius’u (428) cezalandırdılar. Cezaların etkisiyle Tanrının tekliğini savunma cesaretini uzun süre kimse gösteremedi.

Dolayısıyla Tanrı yerine koydukları Hz. İsa’nın yaptıklarını insanların yapması mümkün olmadığından, araştırmaya yönelmediler. Aslında Bizans’ın Hıristiyan olması hem dinin yayılmasını yavaşlattı (Avrupalılar arasında yayılma uzun sürdü, 13. asra kadar devam etti.) hem de dinin manevi yani ahlâki yönünü tahrif etti.

Andrew Greeley’in deyimiyle Avrupa, Hıristiyan olmadı. Hıristiyanlık Avrupalılaştı.

Hıristiyanlığın Roma imparatorluğu içerisinde yayılması sırasında oluşan bu düşünce ve kısa süre sonra İmparatorluğun yıkılması birleşince, pozitif ilimlerde gerileme başladı. Avrupa’da başka güçlü devlet ortaya çıkmayınca, Kilise en büyük güç oldu. Sonuçta gerileme deniz aşırı sömürgelerden artık değerlerin gelmesine ve zenginleyen burjuva sınıfının ortaya çıkışına kadar sürdü.

Müslümanlığın seyri daha farklı oldu. Hz. Muhammed (s.a.v.) kendi sağlığında dini yerleştirdi, devletini kurdu. Bunun sonucunda Hıristiyanlığın aksine Müslümanlar, pozitif ilimlerde ilerlediler. Arapların İslâmiyet öncesi ve sonrasındaki ilimle ilgilerine bakıldığında bu durum daha iyi anlaşılır. Benzer durum Türkler için de geçerlidir.

Yüce Yaradan Kur’an’ında, âlimlerin Kendisine (Allah’a) daha çok yaklaştığını anlatır. Kur’an’da en çok geçen sözler, ilim ve hikmetle ilgili olanlardır. İkinci olarak çok geçen sözler “hiç düşünmez misiniz?”, “hiç akıl erdirmez misiniz?” şeklindedir.

Zumer Suresi 9. ayet: “….Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” diyerek bilginin ve araştırmanın önemini vurgular. Peygamberimize atfedilen bir hadis: “İlim Çin’de de olsa gidiniz, alınız” şeklindedir. Demek ki Kur’an ve hayatı Kur’an’ın uygulaması gibi olan Hz. Muhammed, pozitif ilimlerdeki çalışmaları teşvik etmektedir.

Günümüzde Müslüman dünya pozitif ilimlerin neredeyse çekirdeğini, diğer bir deyişle zihniyetini kaybetmiş durumdadır. Hâlbuki aynı insanların aynı buyrukları yorumlayıp uygulayan ataları, ilimde zamanlarının en ilerisi olmuşlardı.

Müslümanlığın günümüze kadar yaşadığı serüveni incelendiğinde, ilerlemeye engel olanın din olmadığı anlaşılıyor. İlerlemeye engel olan, dinin yorumları ve uygulamalarındaki yanlışlıklardır. Bu durum hem Hıristiyanlık hem de Müslümanlık için geçerlidir. Hz. Musa dönemi hakkında yeterince bilgimiz olmadığından yapılacak yorumlar yetersiz kalır.

Pozitif bilimlerle din birlikte olursa, insanlığın huzuru artar. Çünkü asıl olan bilimin insanlığın yararına kullanılmasıdır. Daha önceki yazılarımızda belirttiğimiz gibi, bilim “nasıl” sorusuna, din ise “niçin” sualine cevap arar. İnsanlığın huzuru da, bu iki sorunun birbirini destekledikleri ve tamamladıkları oranda artar.

ALLAH BİR GURUBU DESTEKLERSE, ONLARI KİMSE ENGELLEYEMEZ

ALLAH BİR GURUBU KÖSTEKLERSE, ONLARA KİMSE YARDIM EDEMEZ

(Bu yazı 2013’de bu sitede yayınlanmıştı. Silindiğinden aynen veriyoruz.)

Yukarıdaki başlık Kuran ayetlerinden uyarlanmıştır. Allah’ın kişi ve guruplar için gönderdiği fermanlarındandır.

12 Eylül ihtilâli öncesinde ülkücü gençlerin büyük çoğunluğu, karınları aç iken inançları doğrultusunda ölümüne mücadele ettiler. Ama gönülden bağlı oldukları partinin yöneticilerinin bir kısmının aynı anlayışta olmadıkları, 12 Eylül ihtilaliyle ancak anlaşıldı.

Ülkücü gençlerin çoğu, abi bildikleri insanlara bütün karıştıkları olayları samimiyetle anlatıyorlardı. Ama bir süre sonra bazıları, nasıl olduğunu anlamadıkları bir şekilde, tutuklanyordu. Bunları tutuklayanlar, ülkücü gençlerin karıştıkları olayları neredeyse ayrıntılarıyla biliyorlardı.

Fakat o günlerin heyecanı içerisinde, çoğunluk bunun sebeplerini düşünemedi. Hâlbuki “abi” dediklerinin bazıları kendilerini kurtarmak için gençleri ele veriyorlardı. Abilerin bazıları ise zaten başka yerlerin adamlarıydı. Veya başka abilerin yerlerinde gözleri vardı. Böylece kendileri yükselebileceklerdi.

Ülkücüleri tuzağa düşüren bu abiler, bazen gençleri kurtarmak için yardım ediyorlarmış gibi davrandılar. Ama gerçekte yardım etmediler. Hapse düşenlerin çoğunluğu, kendi ve sevenleriyle başbaşa kaldılar. Hepsi de maddeten güçsüzdüler. Bir olaya gönderilirken, ‘sana bir şey olursa ailene bakarız’ denilenler oldu. Fakat çoğuna bakılmadı. Ailelerden bazısı, şikâyet etmeyi gururuna yediremedi. Bir kısmı şikâyet edince tehdit edildi ve susmak zorunda kaldı.

O günlerde net anlaşılmayan bu durum, 12Eylül ihtilalinden sonra netleşti. Çünkü ülkücü gençlerin bazıları, kendilerinden istenilen bilgileri veya kendi istekleriyle hazırladıkları raporları, kendi el yazılarıyla abilerine veriyorlardı. Abilerine güvenleri tamdı. Onların da, kendileri gibi samimi olduklarını düşünüyorlardı. Aslında aynı durum abiler arasında da oluyordu. Bazı samimi abiler de, diğerlerinin tuzağına düştüler.

Fakat bazı abilerin samimi olmadıklarını tutuklandıklarında gördüler. Bu defa kendilerini kurtarabilecekleri bir durum da yoktu. Ortada sözler değil, kendi el yazıları vardı. İnkâr etmeleri mümkün değildi.

Bu anlattıklarımızın yazının başlığıyla ilgisine gelelim. Ülkücü gençlerin çoğunluğu Allah’ın desteklemesi ihtimali kuvvetli bir davranış içerisindeydiler. Ama yöneticilerin bir kısmı tam tersi idi. Böyle olunca Allah desteklemedi. En çok şehit veren bir hareket, etkili bir konuma gelemedi. Öz eleştiri bile yapamadı.

Günümüzde ise, zaten fazla genç kalmadı. Küreselleşen dünyada onların da idealistlikleri eskilerin oranından az. Yöneticilerde ise, kendi menfaatinin ve zevklerinin peşine düşenlerin oranı eskilere göre artmış.

Önceki yazımızda tarihten üç olayın benzerliklerini aktarmıştık. Bunlar Peygamberimizin ve sahabelerinin mücadeleleri, Osmanlı’nın beylikten devlete geçişi, Türklerin yeniden diriliş mücadeleleri idi. İşte bu üç tarihi olayda da mücadele edenler, Allah’ın desteğine mazhar olacak davranışları sergilemişlerdi. Allah da onları muvaffak kılmıştı.

Ne zaman ki, sonradan gelenlerde sapma oldu. Allah desteğini çekti. Onlara kimse yardım edemedi. Emeviler ve hattâ Abbasiler kötü bir isim bırakarak silindiler. Osmanlı ise, dönemin karada en güçlü devleti olan Almanya’nın desteğine rağmen, ayakta kalamadı. Fakat halk henüz Allah’ın rızasını kazanma kaygısında olduğundan, onlar tamamen bitmediler. Yeniden dirildiler.

Unutmayalım, Allah Enfal Suresi 24. Ayette “…….Allah gerçekten kişi ile kalbinin arasına girer.” derken gerçekten kelimesini kullanarak bizlere aslında en gerçek yolu gösteriyor. İçten pazarlıklı olmayın diyor.

Hicr Suresi 56. Ayette, Hz. İbrahim’in konuşması aktarılıyor: “ Rabimin rahmetinden sapkınlardan başka kim ümit keser? dedi”. Demek ki Allah’tan ümit kesilmez. Yeter ki, yanlışlarımızdan dönelim.

Yanlışlarından dönenleri, eskilerden bazıları elbet tehdit edeceklerdir. Ama onların tehdidi önemli değildir. Allah’ın tehdidi en gerçek olandır. Nitekim Ali İmran Suresi 175. Ayette: “……Şeytan sadece kendi dostlarını korkutur. Siz ondan korkmayın da Bana isyandan korkun….”

KUR’AN’DA AKRABAYA YARDIM VAR, AMA İLTİMAS YASAK

Yüce Yaradan’ın Kur’an’ında, kavim içerisindeki ilişkilere ve akrabalık bağlarına önem verdiğini, konuyu birçok ayetinde bizlere aktarmasından anlıyoruz. Ayetlerde yardım edileceklerin başına akrabaları, yakınları belirtir. Sonra yoksullar, yolda kalmışlar gibi diğerlerini sayar. (Örneğin; Bakara 177, İsra 26 gibi)

Allah, peygamberleri için hep “….’ı kavmine gönderdik” demektedir. Peygamberlerin gönderiliş sebepleri hep aynıdır. İnsanları uyararak doğru yola çekmektir. Böylece peygamberi dinleyecek insanların her iki dünyada da huzur bulmalarını sağlamaktır. Yani insanlara iyilik yapmaktır.

Her şeye gücü yeten Yüce Yaradan elbette peygamberlerine başka diller öğretmeye kadirdir. Eğer kendi kavmi peygamberi dinlemezse, dünyayı dolaşarak başkalarına da Allah’ın buyruklarını aktarmasını isteyebilir. Belki de başkaları daha anlayışlı davranabilir. Fakat hiçbir peygamber başka kavimlere anlatmamıştır.

Demek ki, iyilik yapılacakların listesinde kavim önemlidir. Akraba ise daha önceliklidir. Nitekim Hz. Muhammed’e (s.a.v) artık durumu açıklaması söylenildiğinde, önce akrabalarından başlaması buyurulmuştur.

Peki, akrabaya ve kavme gösterilecek bu ilginin sınırları var mı? Enam Suresi 38 ve 114. ayetlerde her şeyin inceden inceye anlatıldığının söylendiği Kur’an’da, bu konuda ne denilmektedir?

Enam Suresi 152: “Ve yetim malına yaklaşmayın, ancak rüştüne erişinceye kadar en güzel suretle başka. Ölçeği tartıyı tam ve denk tutun, bir nefse ancak gücünün yettiğini teklif ederiz. Söz sahibi olduğunuz vakit de adaleti gözetin, velev akrabanız olsun, Allah’a verdiğiniz sözü yerine getirin. İşittiniz ya işte size o bunları ferman buyurdu. Gerektir ki düşünür tutarsınız.”

Allah’ın bizlere buyruğu, hak ve adaletten ayrılmamamızdır. Yüce Yaradan bu konuda akrabamız da olsa taviz vermememizi istiyor. Bu konuda Kendisine verdiğimiz sözü tutmamızı emrediyor. Bir diğer deyişle ferman buyuruyor.

Yüce Yaradan’ın bizlere yol gösterici olarak peygamberleri aracılığıyla gönderdiği pek çok ayet, daha çok tavsiye niteliğindedir. Ancak bu ayette ferman buyrulmaktadır. Yani konu belki de, İslâm’ın şartları arasına girebilecek kadar ciddidir.

Nitekim yaşantısı Kur’an’ın uygulaması gibi olan Hz. Muhammed bu konuda hiç taviz vermemiştir. Ganimetin beşte biri kendisine verildiği halde, kızı Hz. Fatma ve damadı Hz. Ali’ye iltimas yapmamıştır. Hattâ kızının kendisine gelerek, fakirliklerinin çalışmalarını çok zorlaştırdığından serzenişte bulunmasına ve destek istemesine rağmen taviz vermemiştir.

Hâlbuki fakirliklerinin önemli bir sebebi, peygamberin kızı ve damadı olmalarıydı. Çünkü fakirlere hizmet etmekten hem kendilerine kazanç sağlayacak iş yapamıyorlardı, hem de var olanlarını harcıyorlardı. Aslında bu sayede Yüce Yaradan’ın rızasını kazanıyorlardı. Eğer, babalarından iltimas ile destek almış olsalardı, Allah’ın rızasını kazanmaları tehlikeye girebilirdi. Bazı durumlarda ise tam tersi olabilir. Normalde Cennete gitme ihtimali az olan akrabalar, sırf peygamberlerin yakınları oldukları için zarar gördüklerinde, Cennete gitme ihtimalleri kuvvetlenmiştir.

Tövbe 60. Ayet: “Sadakalar Allah’tan bir farz olarak ancak fakirlere, düşkünlere, onlar üzerinde çalışan (onlara yardımcı olan kuruluş)lara, kalpleri ısındırılacak olanlara, kölelik altında bulunanlara, borçlulara, Allah yoluna ve yolcuya mahsustur. Allah bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.”

 Kavimlere iltimas olmayacağını da, Arap’ın Arap olmayana veya Arap olmayanın Arap’a üstünlüğünün olmadığını, üstünlüğün takvada yani, Allah’ın emirlerine uymakta olduğunu anlatan ifadelerden anlıyoruz. Ayrıca peygamberlerin kendilerini dinlemeyen kavimlerin helâk edilmeleri için dua etmeleri de, kişinin kavmine iltimas geçmeyeceğinin bir göstergesidir. Yalnız burada dikkat edilmesi gereken bir husus vardır. Peygamberler hemen dua etmemişlerdir. Sabırla insanları kazanmaya uğraşmışlardır.

Bilindiği gibi, insanları kazanmak esastır. Ama zordur. Sabırla düzelmeleri için uğraşmak gerekir. Hâlbuki helâk olmaları, bir an içerisinde olmuştur. Hiçbiri ne olduğunu anlayamamıştır.

Yüce Yaradan bizden, beslediğimiz kinin bizi tecavüze sevk etmemesini, iyilik ve takva üzerine yardımlaşmamızı istiyor. Günah ve düşmanlık üzerine yardımlaşmamızdan men ediyor. (Maide 2)

Sonuç olarak, akrabamız ve kavmimiz hizmet etmemiz için öncelikli guruplar. Ancak hak ve adaletten ayrılmadan hizmet etmemiz şartıyla. Biz hak ve adaletten ayrılmadığımız halde karşı taraf iltimas istemede ısrar ederse, bu durumun Yüce Yaradan’ın hoşlanmadığı bir ısrar olduğunu bilmelidir. Allah’ın hoşuna gitmeyen davranışların sonu hep hüsran olmuştur.

ALLAH NURUNU TAMAMLAYACAĞINI VAAD EDİYOR

(Saff Suresi 8. Ayet)

(Bu yazı daha önce yayınlanmıştı. Silindiğinden aynen tekrarlıyoruz)

Bu olaya ne kadar çok insan vesile olursa, Allah’ın o kadar çok hoşuna gideceğinden, onları Cennetiyle ödüllendireceğinden şüphemiz yoktur.

Allah dileseydi, insanların gönlünden kötülük yapma duygusunu silerdi. Dünya mekânı da Cennet gibi olurdu. Ama Allah, Kutsal Kitaplarında insanlara seçme hakkını tanıdığını anlatıyor. Ahiretin yanında bir yol ağzı gibi olduğunu belirttiği Dünya hayatının, insanlar için bir imtihan yeri olduğunu sıkça hatırlatıyor.

İnsanlar bireysel olarak kötülüklerle mücadele ederlerse etki alanları sınırlı kalır. Ama birleşirlerse, yanlış yolda olanlara galip gelebilirler. Eğer birleştikten sonra kurumlaşırlarsa, başarıları daha uzun süreli olur.

Allah Hz. Muhammed’e, peygamberliği verişinden yaklaşık altı yıl sonra dinini açıkla emrini verdiğinde, kendisine şöyle buyuruyordu: “……..Biz seni alaya alanların şerrini (kötülüklerini) senden uzaklaştıracağız. Ayrıca Feth Suresi 3. ayette: “Ve benzersiz bir muzafferiyet ile seni Allah, Mansur ve muazzez kılacak.” diye buyurarak müjdeliyordu.

Allah’ın böyle bir taahhüdü olmasına ve Hz. Muhammed, en gerçek vaadin Allah’ın sözü olduğunu kesin bilmesine rağmen tembellik etmedi. Peygamberimiz mücadelesinde dünyevi strateji ve taktikleri uygulamak için arkadaşlarıyla birlikte üstün bir gayret gösterdi.

Türklerde bu durumu anlatan bir atasözü vardır. Der ki: “Eşeğini önce sağlam kazığa bağla, sonra Allah’a emanet et.”

Allah yatana değil, çalışana vereceğini beyan ediyor. Eğer insanın çalışkanlığı kendi menfaati içinse, Allah ona sadece dünya nimetlerinden vereceğini belirtiyor. Bu nimetleri de yalnız maddi güç olarak vereceğini, huzur vermeyeceğini örnekliyor.

Eğer insanın çalışkanlığı, iyi niyetle ve adaletli bir şekilde insanlığa hizmet içinse, Allah ona her iki dünyada da güzellik imkânı sunduğunu belirtiyor.

İşte bizim amacımız, iki dünyada da güzelliklere ulaşabilmenin mücadelesini vermektir. Eğer mücadelemizi kurumlaştırırsak, biz öldükten sonra o kurumların yapacakları güzel işlerden bizim hanemize yazılanların olacağını, Allah müjdeliyor.

Böylece öldükten sonra da dünyada bırakacağımız sevdiklerimiz tarafından, gururla anılmamız mümkün olacak. Ayrıca, bütün insanlar tarafından sevgiyle anılacağız. Dolayısıyla Cennette Allah’ın “salih kullarına” komşu olma ihtimalini artıracağız.

Benim yorumlarıma göre bu durum, semavi dinlerde olsun olmasın, Yüce Yaradan olan Allah’ın birliğine, O’nun her şeyin ilki ve sonu olduğuna inanan ve ona göre davranan her kişi için geçerlidir.

Bizler, gerek kişiler olarak gerekse kurumlar olarak, adaletli olmakla yükümlüyüz.