İsmail Hakkı Küpçü

SUÇLULARIN CEZALANDIRILMA YÖNTEMLERİ ÜZERİNE

Gümümüz ilim insanları, insan beyninin bölümleriyle ilgili somut araştırmalarına hız vermiş durumdalar. David Eagleman, gerek bu araştırmaların bazılarını ve gerekse kendi gözlemlerini “İncognito” isimli kitabında bizlere aktarıyor. Bilgileri aktarırken bir taraftan da, toplum ve insan ilişkilerinin hukukuyla ilgili fikirlerini belirtiyor.

İrdelediği konulardan birisi, “suçtan sorumlu tutulabilirlik” kavramıdır. Ona göre bu kavramın anlamı sorunludur. Bu sebeple insanı suçtan sorumlu tutarken “suçtaki payı ne?” diye araştırmak bizi yanıltabilir. Eagleman’a göre doğru soru “bundan sonra nasıl bir yol izleyecek?” sorusudur.

Yazarın böyle bir fikre varmasının nedeni, beynimizin biyolojik yapısının bizim davranışlarımız üzerinde etkili olduğunu düşünmesidir. İzlenen hastalarda ve yapılan bazı beyin ameliyatlarında karşılaştıkları değişimler, onu böyle düşünmeye yönlendirmiştir.

Ancak yazar yine de temkinli davranarak şöyle demektedir: “Zihin ve biyoloji hiç kuşkusuz birbirine bağlıdır, ama salt indirgemeci bir yaklaşımla çözmeyi umabileceğimiz türden bir bağ değildir bu.”

Beynimizdeki çok az bir kimyasal değişimin etkisini, günümüz bilimi ölçebiliyor. Fakat normal şartlarda, her insan için, genel anlamda tanımlanan bir yapısı vardır. İnsanlar görünen bu yapılarından dolayı toplumda yer edinirler. Makamlara getirilir veya getirilmezler. Dolayısıyla bu yapıdaki insanlar için sorumlu tutulabilirlik kararı, onların işledikleri suçla ilgili karar verilirken geçmiş yapılarına göre verilebilir.

Fakat cezanın derecesini belirlemede, o kişinin gelecekte nasıl davranacağı hususundaki kanaat etkili olacaktır. Olayla ilgili bir kanaat oluşturabilmek için, bazen kişinin yapılan uyarıları dikkate alıp almadığına bakılabilir. Bazen suç konusuyla ilgili olarak, halen aynı yanlış temele dayanan savunmasını sürdürmesi gibi konular dikkate alınabilir. Hatasını anlayarak tövbe etmesi durumunda –en azından geçici olarak- affetmeye meyilli bir kanaat oluşabilir.

Yüce Yaradan bu konuda bizlere Kur’an’ında şöyle ışık tutmaktadır:

Enam Suresi 54: “Ayetlerimize inananlar sana geldikleri zaman onlara şöyle söyle: Selam olsun size! Rabbiniz rahmeti kendi üzerine yazdı. Sizden her kim bilmeyerek bir kötülük işleyip de sonra arkasından tövbe eder, kendini düzeltirse, muhakkak ki O, bağışlayan, esirgeyendir”..

55: “Suçluların tuttuğu yol açığa çıksın diye, ayetleri işte böyle genişçe açıklıyoruz.”

56: De ki: “Şüphesiz ki bana, Allah’tan başka yalvardıklarınıza ibadet etmem yasaklandı”. De ki: “Sizin çarpık isteklerinize uymayacağım, (eğer uyarsam) o zaman sapıtmış olur, doğru yolda gidenlerden olmamış olurum”.

Ayetlerden anlaşılan o ki, Allah, insanlara merhamet etmeyi kendi üzerine farz kılmış. Bu konu hakkındaki fikirlerimizi daha önce yayınladığımız aynı başlıklı yazımızda belirtmiştik.

Ayetin devamında, tövbe edip hatasından dönenlere merhamet edileceğini vurguluyor. Dolayısıyla tövbe edilince, o kişinin gelecekte nasıl davranacağı konusunda bir kanaat oluşuyor. Ama tövbeden sonra kendini düzeltince kanaat daha netleşiyor.

Devam eden 55inci ayette Yüce Yaradan, suçluların tuttuğu yol açığa çıksın diye ayetlerini genişçe açıkladığını beyan ediyor. Ayetteki “.suçluların tuttuğu yol açığa çıksın” deyimi önemli. Suçlular açığa çıksın diye denilmiyor. Suçluların tuttuğu yolu belirleyen zihinleridir. Demek ki, eğer kişinin zihni düşüncesi değişmezse, onun tuttuğu yolun değişmesi ihtimali de yok.

Ayetlerden anlaşıldığına göre, Yüce Yaradan’ın insanları cezalandırma kararını vermeden önce, takip ettiği bazı yöntemler var. Önce insanları çeşitli şekillerde uyarıyor. Sonra kişinin kendiliğinden hatasını anlamasını ve tövbe ederek düzelmesini bekliyor. Tövbe etmezse, fikrinde bir değişiklik olup olmadığına bakıyor.

Nasıl bir değişiklik bekleneceğini 56ıncı ayette belirtilen ifadelerden anlıyoruz. İnsanlar kendileri suç işledikleri halde, halen aynı fikirleri savunarak -Hz. Muhammed’e ifade edilen gibi- başka insanlara, inandıkları yolun yanlış olduğunu, kendileri gibi düşünmeleri gerektiğini söylemeye devam ederlerse, artık onların gelecekte de suç işleyecekleri netleşmiş oluyor.

Yüce Yaradan, kendi sapık fikirlerinde ısrar ederek, başkalarını da kendileri gibi davranmaya çağıranlara uymamamızı öğütlüyor. Eğer onlara uyarsak o zaman sapıtmış olacağımızı vurguluyor. Demek ki, bizler de onların yaptıkları savunmalara uyarsak, biz de suçlu hale geliriz.

O halde tövbe etmediği gibi, halen suç işlemeyi normal bir şeymiş gibi gösteren fikirlerinden vazgeçmeyenler, toplum düzeninde huzurun sağlanması için, cezanın en sertini hak ediyorlar.

Allah’ım, huzurlu bir gelecek için, insanlara yol göster, onlara anlayış ihsan eyle.

TÜRK MİLLİYETÇİLERİ, BÜTÜN İNSANLIĞI HEDEFLEYEN MEDENİYET İNŞA ETMEKLE YÜKÜMLÜDÜRLER

Aslında bu görev bütün milletlerindir. Ancak Türklerin geçmişte yaptıklarına ve özelliklerine bakıldığında, böyle bir medeniyeti inşa etmek öncelikle Türklerden beklenilir.

Türklerin tarihini yakından inceleyen aklıselim sahibi bütün yazarlar, Türkler hakkında aşağıdaki ortak görüşlere sahip olmuşlardır. Elbette bazı kısa dönemlerde ve kendiliğinden gelişen münferit olaylarda farklı durumlar oluşmuştur. Ama genel yapı ve uygulama bu bulgulara uygundur.

Türkler devlet anlayışı olarak, egemenlikleri altındaki halklar arasında ayrım yapmamışlardır. Herkese mümkün olduğu kadar aynı insan hakları hukukunu uyguladılar. Diğer halkların kimliklerini korudular. Onları sömürmediler. Aksine kendilerinden fedakârlık ederek onlara verdiler. Dost bildiklerine hep iyilikle yaklaştılar.

Jean Paul Roux, bu durumu şöyle özetler: Türklerin hoşgörülü davranışları, dünya uygarlığına yaptıkları en önemli hizmetlerdendir. Bu hizmetlerini, söylemle değil, uygulamalı olarak, yani farklı halklarla bir arada barış içerisinde yaşayarak, dünyaya göstermişlerdir.

Bu sitede yayınladığımız bazı yazılarımızda Osmanlı Devletinin özelliklerinden bahsettik. İtidali esas alan davranışlarından örnekler verdik. Ayrıca kendilerinin doğusundaki halkları, o dönemdeki Avrupalıların insanı sömüren anlayışına karşı korumaya çalıştığını aktardık. Hattâ bu üstün mücadeleyi yaparken tek başına olmalarına ve kendilerinin bir faydasının olmamasına rağmen, hiç bıkmadan insanlık değerleri için ölümüne çabaladıklarına şahit olduk.

Claude Farrere, Rne Grousset’nin Asya tarihi adlı eserinden şu aktarımı yapar: “Yazar eserinde Müslümanları pek tutmaz. Ama Türklerin hükümran olmak için yaratılmış bir ırk olduğunu ve tarih boyunca kaydettikleri başarıları hayranlıkla zikreder.”

Günümüz araştırmacılarının çok net tespit ettikleri gibi, sadece kılıçla yani zor kullanılarak kurulan hükümranlık kısa ömürlü olur. İnsanlığın henüz çocukluk çağında kurulan Roma İmparatorluğunun yıkılması sonrasında bin yıl boyunca ciddi bir devlet oluşamadı. İnsanlığın buluğ çağını yaşamaya başladığı ikinci bin yılın başından itibaren en uzun süre yöneticilik yapanlar, Türklerdir. Uzun süre yönetimlerde kalmak için bazı farklı özellikler gerekir.

Hilafet Ordusundaki Türkleri (ki kimi esir kimi paralı asker olarak gelmişlerdi) inceleyen El- Cahız sonunda şu karara varır: “Türkler; yaltaklanma, yaldızlı sözler, münafıklık, kovuculuk, yapmacılık, yerme, riya, dostlarına karşı kibir, arkadaşlarına karşı fenalık, bidat (dinde farklı anlayışlar) nedir bilmezler. Çeşitli fikirler onları bozmamıştır. Hile-i şeriye ile başkalarının malını helâl saymazlar.”

Bu sitede medeniye konusuna farklı açılardan yaklaşan yazılar yayınladık. Bir tanımımızda medeniyeti, ahlâk ve alet üretebilmek olarak algıladığımızı vurguladık. İşte böyle özelliklere sahip oldukları dönemlerde Türkler, güzel bir medeniyet oluşturmuşlardır.  Hem ahlâkları ile örnek olmuşlar. Hem de dönemlerinin en ileri aletlerinin çoğunu üretmişlerdir.

Avrupalıların mucizevi sonuçlar oluşturan keşiflerinden sonra Türkler, alet üretiminde gerilemişlerdir. Ama uzun süre ahlâk anlayışlarındaki güzelliklerin çoğu devam etmiştir. Nitekim Farrere bizzat yaşadığı 1900lü yılların başındaki Türkiye’yi şöyle ifade etmektedir: “Gerçekten eski Türkiye ne kadar geri kalmış olursa olsun, yine de cazip bir ülkedir. İnsan orada mesut oluyordu.”

İşte günümüz Türk Milliyetçilerinin görevi, ruhunu kaybetmeye başlayan dünyamıza yeni bir nefes aldırmak için çabalamaktır. Hedef, insanları mutlu etmek olmalıdır. Karşımızdaki insanlar bu yaptıklarımızı anlamasalar bile vazgeçmeden gayret etmektir. Tıpkı Balkan Bulgar Türklerinin eski Türk dinine inanan hakanı Kurum Hanın söylediği gibi; “doğru insanı ve yalancıyı tanrı bilir. Biz Bulgarlar, Hıristiyanlar için çok iyilik yaptık. Ancak onlar bunu çabuk unuttu. Fakat tanrı biliyor.”

Tıpkı, Yüce Yaradan’ın Maide Suresi 54üncü ayette buyurduğu gibi: “Ey iman edenler! Sizden kim dininden dönerse, bilsin ki Allah yakında öyle bir toplum getirir ki, Allah onları sever, onlar da Allah’ı severler; müminlere karşı yumuşak, kâfirlere karşı da onurlu ve şiddetlidirler; Allah yolunda mücadele eder, hiçbir kınayıcının kınamasından da korkmazlar. Bu, Allah’ın bir lütfudur, onu dilediğine verir. Allah, geniş ihsan sahibidir, her şeyi çok iyi bilendir.”

Allah, peygamberlerini nasıl bütün insanlar için göndermişse, Allah’ı seven ve Allah’ın da sevdiği kavimler de, bütün insanlığa hizmet etmelidir. Ancak hizmet aileden başlayarak akrabalara, çevremizdeki yardıma muhtaçlara, milletimize yönelmeli ve sonunda insanlığa ulaşmalıdır. Ancak bu zincir birbirine bu hizmet anlayışıyla bağlanabilir. Ailemize davranışımızla insanlığa davranışımız bir bütünlük oluşturmalıdır.

Bu zorlu görevde başarılı olabilmek için yapılacaklar konusunda bu sitemizde yayınladığımız çok sayıdaki yazımızda fikirlerimizi belirttik. Düşüncelerimizi farklı bakış açısıyla ve kısmen toplu halde “Önce Kendimizi Sorgulama” başlıklı yazımızda dile getirdik. Bu konuda yapılabilecekleri bundan sonraki bazı yazılarımızda da işlemeye devam edeceğiz.

OSMANLI YÖNETİMİ ENVER PAŞAYI DİNLESEYDİ DAHA FAZLA YAŞAYABİLİRDİ

Bilindiği gibi, I. Balkan Savaşının sonucu, Türk tarihinin en ağır yenilgisidir. Tarih hakkında bilgisi olanlar, bu hususta hemfikirdir. Elbette Türk tarihi, hep zaferler tarihi değildir. Zaman zaman yenilgiler de olmuştur. Hattâ kaybedilen toprak bakımından çok daha ağır yenilgiler de yaşanmıştır.

Ancak I. Balkan Savaşı, hem kuvvetler dengesiyle orantısızlığı, hem de devletin tamamen yıkılışının başlangıcı olması bakımından diğerlerinden çok farklıdır. Savaş başladığında Osmanlının karşısındaki kuvvetler toplam 17.000 asker idi. Osmanlının sadece Trakya bölgesindeki silahaltındaki asker sayısı için en az rakam veren kaynak 160.000 kişi demektedir. 250.000 asker olarak belirtenler de vardır. İhtiyat kuvvetleriyle birlikte toplam asker sayısı 857.000 olarak verilmektedir.

Kuvvetler arasındaki bu çok büyük kuvvet dengesizliğine ilaveten, Osmanlının başka avantajları da vardır. Öncelikle ağır silahlar açısından bariz bir üstünlüğe sahiptir. Karşısındaki sayıca çok az ve ağır silahları yetersiz olan bu kuvvetler, beş ayrı ülkenin askerlerinden toplanmıştır. Bu beş ülke, henüz Osmanlıdan yeni ayrılmış küçük devletçiklerdir. Dolayısıyla askerler birbirlerinin dillerini bile bilmemektedirler.

Ayrıca bu ülkeler birbirlerine düşmandırlar. Çünkü Osmanlıdan yeni ayrıldıkları için henüz halklar homojen bir yapıda değildir. Her birinin ülkesinde diğerinin halkından insan yaşamaktadır. Nitekim kazandıkları savaştan sonra, aralarındaki düşmanlık açığa çıkmıştır. Birbirlerine düşmüşlerdir.

Savaş ortamı oluşunca gördükleri bu dengesizliği mantıklarıyla yorumlayan Avrupalı büyük güçler, hemen bir bildiri yayınlamışlardır. Bu duyurunun amacı savaşın sonunda sınırların değişmesine izin vermeyeceklerini ilan etmektir. Çünkü “görünen köy kılavuz istemez” demişlerdir. Osmanlılar, kendilerinden yeni ayrılmış bu beş devletçiğe hadlerini bildirecekler ve onların ülkelerini tekrar Osmanlı topraklarına katacaklardır. Dolayısıyla Avrupalılar, bu durumu kabul etmeyeceklerini baştan belirtmişlerdir.

Fakat hiç kimsenin beklemediği bir şey olmuştur. O büyük ve ağır silahlara sahip Osmanlı ordusu, çok kısa sürede yenilmiştir. İstanbul yakınındaki Çatalca mevkiine kadar, doğru dürüst savaşmadan geri çekilmişlerdir. Hiç beklemedikleri bir durumla karşılaşan Avrupalılar, bu defa Osmanlıyı kurtarmanın telaşına düşmüşlerdir. Savaşı durdurmuşlardır.

Savaşmadan alınan bu onursuz yenilginin en önemli sebebi, ordu içerisine siyasetin girmiş olmasıdır. Bir diğer sebebi, bu yenilgiyi önleyebilecek tek kişi olan Enver Paşanın o sırada, Trablusgarp’ta (Libya) İtalyanları durdurmak için cansiperane bir mücadele veriyor olmasıdır.

Yukarıdakiler görünür sebeplerdir. Ayrıca bunlar, savaşın başlangıcından sonraki kısmında etkili olacak sebeplerdir. Bir de, çoğunluğun dikkat etmediği, görünmeyen bir nedeni vardır. Bu görünmeyen sebep, harbin başlamasına vesile olması açısından mühimdir. Yenilgiyle sonuçlanan savaşı başlatması açısından belki de en önemlisidir.

Peki, nedir bu sebep? Trablusgarp’ın İtalyanlar tarafından işgal edilmek istenilmesine karşı Osmanlı yönetiminin takındığı tavırdır. Eğer Osmanlı yönetimi bu işgal girişimine karşı direnseydi ve kazansaydı, hiçbir şey farketmezdi. Kazanamasa bile bu arada diğer Avrupa devletleri olaya müdahale edeceklerinden, sonuç yine bir felaketin başlangıcı olamazdı.

Osmanlı Türklerinin yönetimi burnunun ucunu bile göremedi. İşgal girişimine hiçbir karşılık vermedi. Peki, Enver Paşanın bu konuyla ilgisi ne? İtalyanlar savaşı başlattıkları sırada Enver Paşa Berlin’de Osmanlı elçiliğinde ateşemiliter (askeri ateşe) olarak görevliydi. Olayı duyunca, hiç kimseye danışmadan trene binip İstanbul’a geldi. Hemen hükümet üyelerinden konuyla ilgili olanlarla konuşmaya gitti. Derhal Trablusgarp’a asker sevk etmemiz gerektiğinde ısrar etti.

Yöneticiler Enver Paşayı teskin edebilmek için “bizim orada bin askerimiz bile yok, savaş bilmeyen bedevi (köylü) Araplarla hiçbir şey yapılamaz” diyerek umudunu kırmak ve teklifinde ısrar etmesini önlemek istediler. Sonuç alamayacağını anlayan Enver Paşa “orada tek umudu bizler olan mazlum insanlar var, onları mahzun bırakamayız” diyerek kendisine maddi destek verilmesini istedi. Güvendiği 50 civarında arkadaşıyla (ki Mustafa Kemal’de bunlar arasındadır) kaçak yolardan Mısır üzerinden Trablusgarp’a ulaştı. O dönemde Mısır, Osmanlı idaresinde olmayıp İngilizlerin işgalinde olduğu için, tebdili kıyafetlerle ve gizlice gittiler.

Trablusgarp’ta, Osmanlı yönetiminin bedevi dediği insanlardan kısa sürede 25.000 asker oluşturuldu. İtalyanları sahile mıhlandı. Enver Paşa bir yıldan fazla süre orada kaldı. İtalyanlar, Trablusgarp’ın içlerine ilerleyemedi.

Fakat bu başarı bir işe yaramadı. Çünkü Trablusgarp’a asker göndermemekle büyü bozulmuştu. O güne kadar Osmanlı Türk ordusunun sayısından çekinen devletler, Bu sessizlik karşısında Osmanlının içten çürüdüğünü, dıştan büyük görünen ama kof bir çınar haline geldiğini görmüş oldular. En küçük devletler bile cesaretlendiler. Hazırlıklarını yaptılar. Bir yıl sonrasında Osmanlıya karşı savaş açtılar. Kof çınara öldürücü darbe vurdular.

Bu darbenin etkisini azaltmaya çalışan, yine Enver Paşa oldu. Paşa, savaş sırasında Trablusgarp’ı bırakıp İstanbul’a gelemedi. Çünkü Trablusgarp’taki insanların tek güvendikleri kişi, Enver Paşa idi. Fakat sonunda onlar da ikna oldular. Bırakmak istemedikleri Enver Paşaya izin çıktı, İstanbul’a geldi. Hükümete rağmen, asi sıfatıyla kendi arkadaşlarının yardımıyla Edirne’yi geri aldı. Başaramasaydı, devlet onu asi ilan edecek ve idam edecekti. Çünkü Enver Paşa öyle olmasını istemişti.

Bu kısmi düzetmeye rağmen, onursuz Balkan yenilgisi sonrasında, hiçbir büyük Avrupa devleti, Osmanlı ile aynı safta olmak istemedi.  Sonuçta kof çınar halindeki Osmanlı Türkleri, devletlerini kaybettiler. Fakat Türkler, yeni bir yönetimle mücadele ederek yeni bir devlet kurdular. Bu olaylar yazımızın konusu dışında olduğundan, burada bahsetmeyeceğiz. Bu yazımızla anlatmak istenilen, Osmanlı yönetiminin Enver Paşayı dinleyerek, Trablusgarp’a asker göndermesi halinde, kof bir çınar durumuna geldiğinin anlaşılmayacağı ve Türk tarihinin en onursuz yenilgisinin alınmayacağını, dolayısıyla devletin çökmeyeceğini gözler önüne sermektir.

Bir başka yazımızda, Trablusgarp’a asker gönderilememesinin sebeplerini de inceleyeceğiz. Bu olayları yazmak istememizin sebebi, günümüz yönetimlerine ışık tutmak içindir. Mazlum ve masum insanların, bütün umutlarını bağladıkları insanlar tarafından terk edilmelerin veya ciddiyetle hareket edilmemenin yaşanmaması içindir.

İSLÂM’IN ŞARTLARI YERİNE SERBEST PİYASA ŞARTLARI, TEK OLAN ALLAH YERİNE PİYASA TANRISI DİYENLER

Müslümanların sorunlarından birisi, yazının başlığında gizlidir. Aslında bu sorun, bütün dinlerin, kalpten değil, dilleriyle inananları için geçerlidir. Fakat her dinin mümin olanları için geçersizdir. Kimlerin mümin olduğuna ise, Allah karar verir. Bizler, kişinin söylemlerine ve görüntüsüne bakarak karar vereceğimizden, yanılabiliriz. Çünkü maalesef, topluma karşı çok başarılı tiyatro oynayabilenler çoğalmıştır. Dolayısıyla insanları aldatabilenlerin sayısı süratle artmaktadır. Fakat hiç kimse Allah’ı aldatamaz. Her şeyi, fısıltıları ve hattâ kalplerden geçeni dâhi bilen Yüce Yaradan, bu konuda zerre kadar haksızlık etmez.

Daha önce, bu sitemizdeki “Piyasa Tanrısı ve Piyasa Dini” ile “Piyasa Tanrısı ve Gerçek Tanrı” başlıklı yazılarımızda, bu konuları işlemiştik. Müslümanların sorunlarını tespit için başladığımız yazılarla ilgisi açısından, bugün kısaca tekrar edeceğiz.

“İnsanlık tarihinin ilk devirlerinden itibaren pazarlar hep olageldi. Ama Pazar (Piyasa) hiçbir zaman Tanrılaştırılmadı. (Fakat küreselleşme ile birlikte şartlar süratle değişti.) Artık o, yüce ve kudretli tek tanrı oldu. Hükümranlığı evrensel. Rakip kabul etmeyen ve herkes tarafından kabul edilmek zorunda olan bir hükümranlık sahibidir.”

Yukarıdaki paragraf, parantezin içi hariç, Harvard Üniversitesi eski ilahiyat profesörlerinden Harvey Cox’a aittir. Kur’an’ın değişmezliğini ve tek olan Allah’ı kabul eden Müslümanlarda “piyasa tanrısı” algısının olması beklenilmez. Ama gerçek hayattaki uygulamalara bakıldığında, en azından Türkiye açısından, piyasa dini ve piyasa tanrısı anlayışı hızla yaygınlaşıyor.

Çünkü inançları dillerinde olanların çoğu, toplumun ortalamasının altında beceri ve bilgiye sahiptirler. Bunların en önemli kabiliyetleri dini işlerine ve siyasetlerine alet etmektir. Ancak dini siyasetlerine alet etmeleri yetmez. İktidara gelebilmek ve burada kalabilmek için, piyasa dinine ihtiyaçları vardır.

Bu sebeple önce, kendileri piyasa dininin kurallarından yararlanarak zenginlemeye başladılar. Sonra sıra halkı da kandırmaya geldi. İnsanları kandırabilmek için “devlet ekonomiden çekilmeli” anlayışını halkın beynine kazımaya çalıştılar. Daha sonra, “Müslüman zengin olmalı” anlayışını işlediler.

Çünkü bu yöntem olmadan, halkı sömürmeleri mümkün değildi. Nitekim geçmiş İslâm devletlerindeki ve Osmanlıdaki uygulama farklı idi. Müslümanların devletleri halkı korumak için, tekelciliğin oluşmasına izin vermez, gerekirse narh koyarak fiyatları kendileri belirlerdi. Eski devletlere göre, kişi olarak bir Müslümanın aşırı zenginliği değil, toplumun maddi olarak birbirine yakın güçte olması istenilirdi. Kazançlar da, mutlaka helâlinden olmalıydı. Malları üst üste yığmamalı, infak etmeliydi, yani ihtiyaç sahiplerine dağıtmalıydı.

Günümüzdeki piyasa dini, rekabetçi anlayışı ve çatışmayı öğütler. İslâm ise, işbirliği ve dayanışmayı tavsiye eder. Fakat maalesef günümüzdeki Müslüman cemaat ve guruplar, kendileri ile aynı guruba üye olmayanlara karşı “rekabetçi ve çatışmacı” oldular. Kendileri ile aynı düşünenlere “işbirlikçi ve dayanışmacı” oldular. Ancak piyasa dininin kuralları, bu çelişkili duruma uzun süre izin vermedi. Artık bu anlayıştaki Müslümanlar, kendi gurupları ile de çatışmaya başladılar. Zaten işin doğası buydu.

Böylece, çifte standartlı dediğimiz davranış hali, sadece siyasilerde kalmadı. Onların anlayışlarının peşinde giden insanlar arasında yaygınlaşmaya başladı. Artık, halkın da önemli bir bölümü, birbirlerine tiyatro oynuyorlar. Oynayan da, oynanan da, bu durumun farkında, ama piyasa dininin doğası gereği, kendilerini değiştiremiyorlar. Belki de Yüce Yaradan, onlara verdiği fırsatları anlamadıklarını görünce birçoğunun kalplerini mühürledi. Biz bilemeyiz.

Harvey Cox, piyasa dininin, diğer dinlerin mabetlerine dokunmadığını söyler. “Piyasa dini; Hindu mabetleri, Budist festivalleri, Katolik azizlerin türbeleri, Müslüman evliyaların türbeleri gibi yerlere, gelir merkezleri olarak bakar. Onların törenlerini teşvik eder” diye düşünür. Bizler de çevremize bu gözle baktığımızda, Cox’un doğru düşündüğünü anlarız.

Diğer taraftan eski Müslüman devletlerin anlayışlarında gördüğümüz gibi, Allah’ın dini ile piyasa dini birbirine zıt şeyler söyler. Pazar dini, “elindekiyle yetinme” diye öğütler. Bu öğüt, nefislere hoş gelir. Allah’ın dini ise, ihtiyaçtan fazlasını dağıt der. Bu, nefsin hoşuna gitmez. Piyasa dini ferdiyetçiliği savunur. Allah’ın dini, toplumsal dengeyi hedefler.

Piyasa dininde, kazanmak için her türlü yalan ve hile geçerlidir. Gerekirse hiç suçu olmayan insanların bile ezilmelerine cevaz verir. Çünkü rekabette, kaybedene merhamet edilmez. Bu anlayış insanın nefsini okşar. Allah ise, merhametlilerin en hayırlısıdır. İnsanlardan da, mümkün olduğunca merhametli olmalarını ister.

Müslümanlar, yaptıkları ile dini anlayışlarının uyuşmadığını kolayca anlamışlardır. Kendilerini haklı çıkarmak için hemen fikir üretmişlerdir. Bazıları, burası “dar-ı İslâm” yani İslâm ülkesi değil, dolayısıyla her yol mübah (sakıncasız) demişlerdir, bir kısmı da sadece kendi menfaatlerini koruyabilmek adına, insanlara küçük yardımlar yaparak, toplumsal denge için çabalıyor gibi görünmeye çalışmışlardır. Fakat kazanırken insanları ezmeye, onların haklarını yemeye, beytülmali talan etmeye, her türlü yalan ve hileye devam etmişlerdir.

Piyasa dinine göre maddi ve manevi her şey alınıp satılacak bir metadır. Cox, Piyasa dininde artık sadece köyler, ormanlar, göller, barajlar, yollar, ırmaklar dâhil her türlü maddi varlıkların değil, insan dâhil bütün manevi değerlerin, alınıp satılabilen bir meta olduğunu söyler. Hattâ insanların birbirlerine baktıklarında, üzerlerinde renkli fiyat etiketleri gördüklerini belirtir.

Bazı Müslüman ülkelerde Cox’un bu söyledikleri, maalesef aynen geçerli hale geldi. Bunlara ilaveten Müslüman ülkelerde, dünya ortalamasının üzerinde rüşvet ilişkisi oluştu. Bazı İslâm âlimleri rüşvetin dinimizce suç olmadığının fetvasını verdi. Bazıları rüşveti, ganimet gibi değerlendirdi. Bu gelişmeler, piyasa dininin Müslümanlar arasında yaygınlaşmasına vesile oldu. Fakat işin acı yanı, Müslümanların önemli bir kısmının, içine düştükleri bu feci durumu görmeyip, halen kendilerini en hakiki Müslüman olarak takdim etmeleridir.