İsmail Hakkı Küpçü

İNANÇSIZ İNSAN KİMDİR?

Bir insana inançsız diyebilmemiz için öncelikle o kişinin kendisini inançsız olarak nitelemesi gerekir. Aslında o şahsın sözleri bile yeterli olmaz. Kişinin davranışları ve yapısına bakmak gerekir. Eğer o insan dürüst ve ahlâklı bir yapıda ise, onu inançsız olarak suçlamak çok yanlış olur. Muhtemelen o kişi çevresindeki dindar görünen ama tam tersini yapan insanlara kızdığı için kendisini inançsız olarak lanse etmiştir.

İnançsız olarak nitelenebilecek insanlar, dini, dünyevi menfaatleri için alet edenlerdir. Bunlar dinin ticaretini yapmaktadırlar. Bu durum, bütün semavi dinler ve diğer öğretiler için geçerlidir. Küreselleşen dünyada böylelerinin sayısı giderek artmaktadır.

Dini dünyevi menfaatleri için araç olarak kullanan insanların çoğunun ortak özellikleri, kendilerini çok önemli görmeleridir. Bunlar yakından incelendiklerinde ruhsuz ve acımasız insanlardır. Menfaatleri için insanları ezmekten hiç çekinmezler. Ama karşıdan bakıldıklarında farklıdırlar. Zaten kendilerini çok önemli gördükleri için havalı olduklarından, gerçek yüzlerini rahatça saklayabilirler.

Yüce Yaradan ayetlerinde inançsızları (kâfirleri), şöyle tarif ediyor:

Al-i İmran Suresi 77: “Allah’a verdikleri sözü ve yeminlerini az bir paraya satanlar var ya, işte onların ahirette bir payı yoktur; Allah kıyamet günü onlarla hiç konuşmayacak, onlara bakmayacak ve onları temizlemeyecektir. Onlar için acı bir azap vardır.”

78: “Kitap ehlinden öyle bir güruh da vardır ki, siz onu kitaptan sanasınız diye, dillerini kitaba doğru eğip bükerler. Hâlbuki o, kitaptan değildir. “Bu, Allah katındandır.” derler; oysa o, Allah katından değildir. Allah’a karşı, kendileri bilip dururken, yalan söylerler.”

Maide 44: “…İnsanlardan korkmayın, benden korkun, ayetlerimi az bir paraya satmayın. Kim Allah’ın indirdiğiyle hükmetmezse, işte onlar kâfirlerin ta kendileridir.”

Demek ki, kendi menfaatleri için yalan söyleyenler, dini ve ayetleri az bir paraya satanlar için ahirette bir payları yok. Allah onlarla değil konuşmak onlara bakmayacak bile. Acı bir azabın muhatabı olacaklar. Az bir para için ceza buysa, çok para için satanların vay haline!

Peki, inançlı bir insan dini, menfaati için aracı yapabilir mi? Kesinlikle hayır. Ancak inançsız kişiler böyle davranabilirler.

İnsanların inançlı olup olmadıkları bazı sorulara verdikleri cevaplardan da anlaşılabilir. İnançsız insanlar aşağıdaki sorulara tatmin olacakları bir cevap veremezler.

“Çok zengin olacağım, hattâ en zengin olacağım. Peki, sonra ne olacak?”

“En üst makamlara geleceğim, bu makamlarda uzun süre kalmak için mücadele edeceğim. Peki, sonra ne olacak?”

Meşhur insanların çoğundan daha meşhur olacağım. Peki, daha meşhur olunca ne olacak?”

“Halkın refahını artırmak için uğraşacağım, kafa yoracağım. Peki, halkın refahının artmasından bana ne?”

“Şöhret ve para için kötüyü göklere çıkarıp, iyiyi ezmem gerekiyor. Peki, böyle yaparak neyi ispat edeceğim?”

“Hayatımda ölümümle yok olmayacak bir anlam var mı?”

İnançsız insan, kendi şahsiyetine saygı duymayı düşünmez. İnançsız insan, güya inandığı Tanrısının nazarında iyi olmayı düşünmez. Onlar, insanlar nazarında iyi görünmeyi hedefler.

Allah’ım, insanların Senin gönderdiğin ayetleri anlayabilmeleri için, onlara anlayış ihsan eyle. Onların hidayete erebilmeleri için, iradelerine güç ver.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

(Bu yazı “Tarihin Aydınlattığı Gelecek” isimli kitabımın aynı adlı bölümünden aynen alıntıdır.)

ÖNCE KENDİMİZİ SORGULAMA

Bir insanın gelişmesi ile bir ülkenin gelişmesi sistem olarak birbirine benzer. Aynı şekilde bir ülkeninki ile dünyanın gelişmesi arasında da benzerlik vardır. Hepsi de gelişmelerini herhangi bir canlı varlık gibi, bütün yönleriyle dengeli bir şekilde gerçekleştirmelidirler. Yoksa bazı yönleri gelişip, diğer bazı tarafları geri kaldığında, nasıl canlılar garip ve sağlıksız olurlarsa, ülkelerin de dünyanın da durumları aynı olur. O halde dünya işlerini yaparken, Allah’ın insanlar için kurduğu doğal düzeni bozmamak gerekir. Yoksa insanlık ve dünya için sonuç felâket olabilir.

Güzel işler yapabilmenin temeli, yaşadığımız anı iyi değerlendirmekle atılır. Bu konuda Fahri Küpçü “Bir Çobanın Düşleri” adlı kitabında şöyle der (s.32): “Eğer, yaşadığımız günün görevlerini hakkıyla yapabilirsek, dünkü hatalı davranışların yükünden de, yarının tasalarından da kendimizi kurtarmış oluruz.” O halde, gücümüzü sonuna kadar ve en verimli şekilde kullanmazsak, kendimizi ve görevimizi inkâr etmiş oluruz. Yaşadığı anı değerlendiremeyen insanların iç dünyalarında mutlu ve huzurlu olmaları ihtimali zayıftır.

Sorumluluklarımızı yüklenmekten kaçınmamalıyız. Aşırıya kaçmadan sorumluluk yüklenmek aslında insanların kendilerini, vicdanlarında daha müsterih hissetmelerine vesile olur. Eğer yüzyılımızda zor işlere katlanamazsak, kolay işler insanları da, devletleri de, dünyayı da felâketlere doğru sürükler.

Çağımız dünyasında değişen ekonomik ilişkilerdeki gelişmeler, bazı kavramları da değiştirmiştir. Çağa uygun yeniden yapılanmanın başarılı olması için, toplumlar, değişen bu kavramları çok iyi algılamalıdır.

Diğer taraftan sosyolojide kullanılan kavramlar Batıdan alınmıştır. Hâlbuki Medeniyet, milliyetçilik, imparatorluk gibi kavramların Türkler açısından anlamı, Batıdan çok farklıdır.

Çağımızda Vatan, sadece devletin sınırlarının içerisi olarak algılanırsa yetersiz kalınır. Vatan, vatandaşların ekonomik ve hukuk hürriyetlerinin sağlanabildiği ortamlardır. (Bir cihan devleti için ise, soydaşların haklarının da korunduğu alanlardır.)

Bir ülkede doğan ve büyüyen insanların ruhlarının derinliklerinde, o ülke için vatanseverlik vardır. Bu durum Türkler için daha çok geçerlidir. Her insanın bu duygularını dışa yansıtması, aynı ortamlarda olmaz. Çok farklı şartlarda ve farklı uygulamalar şeklinde ortaya çıkar. Ülkelerin gelişmesi ve medeniyet seviyesinin yükselmesi vatanseverlik anlayışının günlük hayata yansıtılabildiği oranda kolaylaşır.

Vatansever insanlar her şeyden önce kendilerine güvenmelidir. Kendi tarihlerini iyi öğrenmelidir. Bir Türk, Batı’nın gelişmesinde 1492 Amerika kıtası ve diğerlerinin keşiflerinin mucizevi önemini görmelidir. Böylece kendisini küçük görmekten vazgeçmelidir. Ayrıca tarihteki ecdadının tamamının çok mükemmel olduklarını ama, yeni neslin bozulduğunu düşünerek yeisse kapılmamalıdır. Toplumların içerisinde farklı yapılar, düzgün veya hatalı insanlar tarih içerisinde her zaman var olmuştur. Dolayısıyla sorumluluğun başkalarında değil, kendisinde olduğunu düşünmelidir. Çünkü bir insanın, hayalindeki bütün güzel düşüncelere ulaşabilmesinde, dış etkenler kadar, kendi hayalleriyle davranışlarının bağdaşmasının etkisi önemlidir.

Vatansever insanlar, ÜRETKEN olmaya çalışmalıdır. Mal, hizmet ve bilgiden en az birini üretmek lâzımdır. Zaten Türklerde görülen bağımsızlık, gözü peklik ve iyilik etme özelliği üretken olmayı gerektirir.

Namus kavramı, sadece cinsel anlamda kalmamalıdır. İnsanın kendisine emanet edilen millet ve devlet malları, vatandaşların namuslarıdır. Vatansever insanlar, NAMUSLU ve İTİBAR sahibi olmaya gayret sarf etmelidir. Zaten Türklerin sahip oldukları maddi ve manevi sağlamlık özelliği insanların vicdanlarını böyle davranmaya zorlar.

Türklerdeki “üste kesin itaat ve disiplin” anlayışı en küçük birim olan aileden başlayarak, en büyük organizasyon olan devlete kadar istismar edilebilmektedir. Üstlerin az bilgili ve kendilerine yeterince güvenmeyen insanlar olmaları halinde istismarlar artar.  Vatansever insanlar bilgili ve şahsiyetli olmaya çalışmalıdır. Çağımızda bu gayret de yetmeyebilir. Bilgi günümüzde sürekli eskimektedir. Vatansever insanlar, SÜREKLİ ÖĞRENME mücadelesi vermelidir. Bu mücadeleyi vermeyen insan, çocuklarını bile etkileyemez. Zaten Türklerde var olan yakınındakilere hizmet arzusu da bunu gerektirir.

Vatansever insan milletini daha çok sevendir. Milleti sevmek, ailesini sevmekle başlar. Sonra sevgi halkası genişleyerek insanlığa doğru uzanır. Sevgi paylaşmaktır. Paylaşma ise, hem acılar hem de varlıklar için olmalıdır. Adaletsiz bir paylaşım; ailenin, ülkenin ve dünyanın temeline konulan dinamit gibidir. Vatansever insanlar ADALETLİ olmakla yükümlüdür. Zaten Türklerin özelliklerinden olan “ırkçılık yokluğu” ve “sözünün eri olmak” anlayışı ile adaletli davranış, birbirlerini tamamlayan bir bütünün parçalarıdır.

Türklerde devlet, “ebed müddet”tir. Ancak insanlardaki bu saygılı anlayışın arkasına sığınarak millete karşı bazen hatalı davranıldığından, devlet ile milletin arası açılmıştır. Hâlbuki devlet, millet için vardır. Dolayısıyla, devleti yönetenler DEVLET değildir. Devleti yönetenler, millettir. Makama saygı ile şahsa saygı, makam dışında gerektiğinde birbirinden ayrılmalıdır.

Türklerin tarihte görülen özelliklerinden birisi de doğdukları yere bağlılıklarıdır. Çağımızda, ulaşım ve kitle iletişim araçlarının gelişmesiyle, bu anlayış da değişmeye başlamıştır. Dolayısıyla “doğmak” kelimesine manevi bir anlam yüklenilmelidir. İnsan dünyanın neresinde doğarsa doğsun, geçimini nerede sağlarsa sağlasın, kendisini bu manevi dünyaya bağlı hissedebilmelidir. Bu manevi dünya her insanın kendi milletidir. Türkler için de, TÜRKLÜK DÜNYASI’DIR. Türklük dünyasına ait olmak için soy olarak Türk olunması gereklidir, ama yeter şart değildir. Bir veya her iki atası da Türk olmayan insanlardan da kendisini Türk hissedenler olabilir. Asıl olan insanın kendisinin hissettikleridir.

Türklerin özelliklerinden birisi de, imparatorluk kurmaya meyilli olmalarıdır. Ancak çağımızda imparatorluklar artık, ülke sınırları genişletilerek kurulmuyor. Ekonomik ve kültürel üstünlükle kuruluyor. Bu nedenle artık hedef, sınırları genişletmek olmamalıdır. Hedef; insanlara hoş görü ile yaklaşan, adaletli davranan, ekonomik olarak güçlü, kendi kültürünü sürdüren kuvvetli bir CİHAN DEVLETİ olmaktır.

Türklerin bilinen özelliklerinden birisi de yabancı kültürlere karşı gösterdikleri dirençtir. Yabancı kültürlerden etkilenmeler kendini dil ve sanat üzerinde gösterir. Hâlbuki Türkçe, Türk insanının özellikleriyle özdeşleşmiştir. O halde vatanseverler Türkçe’nin derinliklerine inmelidir. Vatansever insanlar, halkın ve aydınların kullanacağı ORTAK TÜRKÇE oluşturmalıdır.

Fahri KÜPÇÜ ’ye göre DİN, Allah’ın insanların zayıf omuzlarına yüklediği ağır bir yük değildir. Aksine insanları huzura ve mutluluğa ulaştırmak için Allah’ın öğütlediği bir yoldur. Dini bilgiler, insanların huzura ve mutluluğa ulaşmalarını engelleyecek zorlaştırmalar ve tabular şeklinde olmamalıdır. Aksi halde dini anlayışların, çağımız insanının kalplerinde yer bulması zor olur. Vatanseverler, dinin gerçek öğretilerini öğrenmeye ve mümkün olduğunca uygulamaya çalışmakla yükümlüdürler. Zaten Türklerin özelliklerinin tamamına bakıldığında İslâm’ın gerçek öğretileriyle bağdaştığı görülecektir.

Bir milletin ayakta kalabilmesi ve gelişebilmesi için, kendi yapısına uygun ve çağa uyum sağlayan kurumlarının olması şarttır. Kurumlaşamayan milletlerin, zamana ve şartlara uyum sağlamaları çok zordur. Kurumlar; verilerin toplanmasında, düşüncelerin tartışılmasında, bunların topluma aktarılmasında ve toplumun denetiminde sürekliliği sağlarlar. Türkiye’deki mevcut kurumlar, aynen Batıdan alınmış ve çoğunda bünyeye uygun düzenleme yapılmamıştır. Vatansever insanlar KURUMLAŞMAYI kendi yapılarına uygun bir şekilde yeniden düzenlemelidir. Zaten Türkler kendi yapılarına uygun kurumları oluşturabildikleri için tarihin önemli bir bölümünde üstün medeniyet seviyesine ulaşmışlardır.

Gelişmişliğin bir bütün halinde olması için çözüm tekliflerimi on ayrı guruba ayırarak yapacağım. Ancak, sosyal olayların birbirleriyle iç içe ve karmaşık olma özellikleri, konuları guruplara ayrıştırmayı zorlaştırmaktadır. Bazı öneriler birkaç gurubu birden ilgilendirebilmektedir. Bu nedenle konuları başlıklar altında toplamakta bazı karışıklıklar ortaya çıkabilir. Nitekim kitabın ikinci baskısı ile üçüncüsü arasında, guruplandırmalar açısından bazı farklılıklar vardır. Ama çözüm önerilerinin okuyucular tarafından daha kolay irdelenebilmesinin, bu yöntemle mümkün olacağı düşüncesindeyim.

Çözüm tekliflerimi uzmanlık isteyen ayrıntılara girmeden ama nispeten ayrıntılı başlıklar halinde sunacağım. Çünkü bu kitapla düşünülen amaç, çözüm yollarının toplum tarafından tartışılmasını kolaylaştıracak zemin hazırlamaktır. Yoksa tek çözüm yolunun ve mutlak doğruların bunlar olduğunu savunmak hiç değildir.

Her türlü kurumda olduğu gibi, devletlerin gelişmelerinin sırrı da ayrıntılarda gizlidir. Ayrıntılardaki sorunları bir bütün halinde çözmeden, güzelliklere ulaşmak çok zordur.

Türkler, medeniyetlerini geliştirmek ve Atatürk’ün hedef gösterdiği muasır medeniyet seviyesinin üzerine çıkmak istiyorlarsa, aynı canlılar gibi, her yönde uğraş vererek kendilerini yenilemek zorundadırlar.

Çözüm tekliflerinin konu başlıkları:

1.Eğitim

2.Kültür

3.Maliye-Vergi

4.Üretim-Teknoloji

5.Bilim

6.Dış Politika

7.Kurumlaşma ve Devlet

8.Ordu

9.Adalet

10.Sağlık

TÜRKLERİN KÜLTÜRÜNÜN BUGÜNKÜ DURUMU

(Bu yazı 2002 de yayınlanan “Tarihin Aydınlattığı Gelecek” adlı kitabımdan aynen alıntıdır.)

Türklerin son dönemlerdeki anlayışları, ekonomik açıdan dünyaya açılmaya başladıkları Turgut Özal döneminde olumsuz yönde etkilenmiştir. Toplumun önderlerinin ticarete bakışı, ahlâk anlayışı, duyarlılıkları Özal dönemiyle birlikte hızla değişime uğramaya başladı. Bu değişimde, Özal yönetiminin uygulamalarının yanında, ekonomide dünyaya açılmanın da etkisi vardı.

Özal öncesi Türk toplumunun anlayışı ile tarih içerisinde görülen ve kitapta özelliklerini saydığımız Türklerin duyguları ve duyarlılıkları benzeşiyordu. Türkler ekonomik açıdan bakılınca fakir veya orta halli ama kanaatkâr, insanlık açısından ise yardımlaşmacıydılar. Kendi kültürlerine uygun ve çok zengin yemek çeşitleri vardı. Kendi duygularını ifade eden çok çeşitli müzikleri vardı. Manevi alanda güçlüydüler. Çekirdek aile düzenine henüz tam geçilmediğinden sülâle içerisindeki dayanışmalar devam ediyordu. Hemen herkesin, derdini anlatabileceği, sırlarını paylaşabileceği ve hattâ maddi ve manevi destek alabileceği dostları vardı.

Amerika’da sürekli gittiği psikoloğu olmayan veya hayatında hiç olmazsa birkaç defa gitmeyen yok gibidir. Çünkü Batıda insanların dertlerini kimse bedava dinlemek istemez. Ama Türklerde ve diğer Doğulu milletlerde böyle değildir.

Özal dönemindeki dünyaya açılma hareketiyle birlikte Türkiye, Batının ilim, teknoloji ve iş disiplini anlayışının değil, kâr hırsı anlayışının ve sokağının sanki istilâsına uğradı. Türklerin özelliklerindeki kırılma noktaları konusunda bahsedilen ortamların varlığı ile çarpık şehirleşme, bu etkileşmeyi hızlandırıyor. Bazı dini gurup önderleri Müslümanların ticari anlayışlarına yeni yorumlar getirdiler. Bu anlayış farklılıkları da, etkilenmenin halka yansımasına vesile oluyor. Batının kâr hırsı anlayışlarının, dışa açılan bütün Üçüncü Dünya ülkelerini etkilediği görülmektedir. Bugün Japonlar bile, kâr hırsının tesirinde kalarak paraya daha fazla önem verir hale gelmek üzeredir. Batının kâr anlayışı insanın nefsine ve arzularına hitap ettiğinden, duyguları ve duyarlılığı yok eden bu tavrın diğer ülkelerce benimsenmesi kolay olmaktadır. Sömürülen Üçüncü Dünyanın sermayesiz oluşu,  telekomünikasyon alanındaki gelişmeler, tüketimi cezbeden büyük mağazalar zincirinin çoğalması, nefisler üzerinde etkili olmaktadır. Eğer hız kesmeden bu durum 40-50 yıl sürerse, Batının maddeci anlayışının bütün dünyada egemen olması ihtimali kuvvetlidir. İşte o gün, Baudrillard’ın dediği gibi, dünya artık gerçek bir ticari hapishaneye, insanlar ise gösteri toplumunun tiyatro oyuncularına dönecektir.

Üçüncü Dünya ülkeleri gibi Türklerde de, şehirleşmeler çok hızlı oluyor. Fransız Devrimi öncesindeki Paris’te olduğu gibi hızlı ve çarpık şehirleşmeleri de, nefislerdeki olumsuz etkilenmeyi artırıyor. Aslında normal seyrindeki bir şehirleşme, değişik kültürlerin bütünleşmesini, farklı soylardan gelen insanların kaynaşmalarını sağlar. Ama dünyaya açılma çabalarıyla birlikte, Türkiye’de beklenilmeyen bir oluşum başladı. Kâr hırsına kapılan insanların bazıları egemenliklerini sürekli kılabilmek için, farklı soylardan gelen vatandaşları kullanmaya çalışıyorlar. Osmanlı Devletinin ilk devşirme yöneticilerinin çoğu, Osmanlıcılık anlayışıyla devletlerine hizmeti esas almışlardı. Osmanlı Devleti zayıfladıkça, kendi menfaatlerini düşünür olmuşlardı. Ama günümüzde Türkiye’de azınlıkları istismar ederek yükselenlerin bir bölümü, Türkiye Devletinin geleceğini gözetmez oldular. Bütün bunlara rağmen yozlaşma, şu anda genel anlamda aydınlarda ve halkın ileri gelenlerinde daha belirgindir. Henüz halka tam yayılmadı. Eğer dini guruplar İslâmiyet’in gerçek öğretilerine yönelirlerse, yozlaşmanın halka yayılmasının azalacağı aşikârdır. Eğer dini gurupların kendilerinde yozlaşma olursa, halktaki yozlaşma hızlanır.

Türk halkındaki hoşgörü anlayışı, toplumda başlayan bu değişime başkaldırmalarını, şimdilik engellemektedir. Ayrıca halktaki eritilmeye karşı direnme duygusu, henüz içten içe faaliyettedir. Yabancılarla evlilik halen düşük seviyelerdedir. Türk halkı için söylenen “cahil ama arif” ya da “çarıklı erkânı harp” deyimleri yine de geçerlidir. Halk halen Türkçe kelimeleri kullanmaktadır. Geçmişte halk bu ve benzeri özellikleri sayesinde, yabancı kültürlerden az etkilenmiş ve özünü korumayı başarmıştır. Bu özellikler kaybolmadıkça ve yabancılar Türklere karşı hatalı davrandıkça yine de özlerini korumaları beklenir.

Türklerin eritilmeye karşı direnme özellikleri savaşçılık anlayışlarını geliştirdi. Türklerin savaşçı millet olduğuna dünya hemfikirdir. Bu nedenle eğer gelecekle ilgili bir ülküleri olmazsa, kendi aralarında mücadele etmeleri mümkündür. Ancak Türklerin kendi nefislerine karşı savaşları ise başlı başına bir mücadeledir. Onların hoşgörülü davranmaları, savaşçılıklarını etkilemez. Eğer Türk halkı gelecek günlerde, Batı anlayışını ciddi bir düşman olarak görürse, mücadelenin hem yönü hem de şekli değişebilir. Batılıların, ekonomik üstünlüklerini Türkler üzerinde bir baskı aracı olarak kullanmayı sürdürmeleri halinde, bu mücadele kaçınılmaz hale gelebilir. Çünkü bağımsızlık ve özgürlük, Türk’ün karakteridir.

Fahri Küpçü ‘ye göre (s.102), bir milletin değer kazanabilmesi için önce aydınların ve halkın ileri gelenlerinin hünerlerini göstermeleri ve o pırlantaya, yani millete, değer kazandırmaları gerekir. Günümüzde Türkiye’de bu çalışma yeterince yapılmadığı gibi, halk ile aydınların anlayışlarının arası da açılmaktadır. Aydınları ve ileri gelenleri seyreden halk, genelde, henüz dinin yasaklarına uymaktadır. Nefsine yenilenler bile Allah’ın yapma dediğini yapanlarla ilgili ayetleri unutmamışlardır. Rad Suresi 34. ayet: “Dünya üzerinde onlar (Allah’ın yapma dediğini yapanlar) için bir azap vardır, ahret azabı ise daha zordur. Onları Allah’tan koruyacak kimse de yoktur.” der. Tövbe Suresi 74. ayet de benzer mesaj verir: “… (İnandık dedikten sonra hatalı davrananlar) eğer tövbe ederlerse haklarında hayırlı olur. Yok yanaşmazlarsa Allah onları dünyada da, ahrette de acıklı bir azaba uğratır…” Bu ayetleri kendince yorumlayan Türk halkı, inancından farklı davranırsa bu dünyada da cezalandırılacağını düşünür. Ahrette ise kesin olarak cezasını çekeceğine inanır. Aslında bu bilgileri aydınlar ve halkın ileri gelenleri de bilirler. Ama insanlar için en zor savaş, kendi nefislerine karşı verdikleridir. Bu savaşta insanların direnme sınırları çok farklıdır. Bazen durum, sigaranın uzun dönemde sağlığına verdiği zararı bildiği halde bırakamayan insanlarınkine benzer.

Türk halkının anlayışına göre kusursuz insan olmaz. Önemli olan bilerek ve isteyerek kul hakkını yememektir. Halk, ibadetle ilgili günahların Allah tarafından af edilebileceğini, ama kul borcunun ancak o kul tarafından bağışlanabileceğini, Allah’ın bu borcu affetmeyeceğini düşünür. Müslüman inanışa göre insan dünyada başıboş bırakılmamıştır. Halkın önemli bir bölümü halen bu inanışın etkisi altındadır. Bir kısım halkın bazen kul hakkı ve kamu hakkı yemesi, günah olduğunu bilmediğini göstermez.

Zaten bu şekilde hatalı davrananların bir kısmı yaşlandıklarında yanlışlarını ikrar ederler. Çünkü onlar, yaptıklarının cezasının bu dünyadaki bölümünü çekmekte olduklarını hissetmektedirler. Ahrette de çekmemek için tövbe etmek isterler. Ama gençlerin bir kısmı bu tövbe edenleri değil de, yolsuzluk yaparak gösterişli bir hayat sürenleri kendilerine örnek alırlar. Nefisleri ve delikanlılıkları onları bu yöne iter. “Onlar yapıyor, ben niye yapmayayım” diyerek kendisi de, gücü oranında yolsuzluk yapmaya çalışır. Para ve makamı yeterince güçlü olmadığı için ezildiğini zanneder.

Hâlbuki bilerek ve isteyerek hak yiyenleri çok yakından inceleseler, bu insanların dışarıdan imrenilen hayatlarının, içeriden huzursuz ve sağlıksız olduğunu görebilirler. Gerçek hayattaki durum bir Türk atasözü ile özetlenebilir: “Davulun sesi uzaktan kulağa hoş gelir.”

Hayatın gerçeklerini dikkatlice irdeleyenler, bu dünyada çekilen sıkıntıların en hafifinin maddi sıkıntı olduğunu görürler. Bazıları ise bu durumu ancak, kendi başlarına sağlık ve huzur konusunda çözmekte zorlandıkları bir sıkıntı tebelleş olduğunda anlarlar.

BATI MEDENİYETİNİN BUGÜNKÜ DURUMU 

(Bu yazı, 2002 de yayınlanan “Tarihin Aydınlattığı Gelecek” isimli kitabımın aynı adlı bölümünden, hiçbir ekleme yapılmadan, fakat kısaltılarak alıntıdır.)   

Konuyu daha iyi değerlendirmek için önce medeniyet tanımına bakalım. Medeniyet; manevi değerler olan hislerin, anlayışların, düşüncelerin; akıl, ilim, bilgi ve teknoloji ile desteklenerek hayata geçirilmesidir.

Ne tek başına manevi değerler, ne de yalnız başına maddi unsurlar, medeniyeti temsil edemezler. Maddi unsurlar, manevi değerler doğrultusunda işlenirlerse insanlığa katkısı olur.  Manevi değerlerden mahrum maddi gelişmelerin nelere yol açabileceğini, Batıyı inceleyerek daha iyi algılayabiliriz.

İlmi ve teknolojik gelişmelerin (maddi gelişmeler) dışındaki medeniyet anlayışının (yani insanlık ve duyarlılığın), Batıda geldiği durumu, yine Batılı yazar ve düşünürlerden öğrenelim.

Raoul Vaneigem, “Gençler İçin Hayat Bilgisi El Kitabı”nın tanıtım yazısında; “Çürüyen gündelik hayat. ‘Hayatta kalmak için çalış, tüketmek için hayatta kal!’ Bu cehennemi döngüde yaratma tutkusuna, hazza yer yoktur. Maddi-manevi her şeyi tüketme yeteneğimiz, hiyerarşinin basamaklarını çıkış hızımızı gösterir.” diyor.

Michel Henry, “Barbarlık” adlı kitabının tanıtımında şu konulara dikkat çekiyor: “Sözde-insan bilimlerinin canlı birey olan insanı unutmalarına; sanatın öldüğüne ve kutsalın yok olduğuna; yapaylıkların birbirini izlediği medyatik bir güncellik çılgınlığına…”

Guy Debord, “Gösteri Toplumu ve Yorumlar” kitabında; “Hapishane halindeki bir dünyada yaşamaktayız.” diyor.

Jean Baudrillard, “Tüketim Toplumu” kitabının tanıtımında ise şunları dile getiriyor; “Gerçek ihtiyaçlar ile çağımızın yönlendirdiği sahte ihtiyaçlar arasındaki ayrımın ortadan kalktığı tüketim toplumunda, kişi tüketim mallarını satın almanın ve bunları sergilemenin toplumsal bir ayrıcalık ve itibar getirdiğine inanır. İnsan bu süreçte bir yandan kendini toplumsal olarak diğerlerinden ayırt ettiğine inanırken, bir yandan da tüketim toplumuyla bütünleşir. Dolayısıyla tüketmek, birey için bir zorunluluğa dönüşür. İnsani ilişkiler yerini maddelerle ilişkiye bırakır. Artık geçerli ahlâk, tüketim etkinliğinin ta kendisidir.”

Ray Bilington, “Felsefeyi Yaşamak” adlı eserinin tanıtımında; “Kültür, gelişen, açılan, kendinden büyüyen yaşamın kendisidir. Sanat, ahlâk ve din, yaşamın temel çehreleridir. Ama modern toplumda; yaratıcılık yerini can sıkıntısına, kutsallık umutsuzluğa, eğitim uyuma bırakmıştır.” “Duyarlık ve duygular devre dışı bırakılırken, maddeciliğin hükümranlığı başladı.” demekte.

Jean Baudrillard, “Kötülüğün Şeffaflığı” adlı bir diğer kitabında şu görüşü savunmuş (s.51); “Yüz, söz, cinsiyet, beden, irade ve kamuoyu her yerde insanlık dışı bir biçimde yeniden oluşturuluyor. Yeşil alanlara, doğaya, genlere, olaylara ve tarihe yapılan estetik cerrahiyi saymıyoruz.”

Batı Medeniyetinin bugünkü durumunu dile getiren bu yazarların bütün eserleri, insanın ve insanlar arası ilişkilerin yok oluşuna bir ağıt, bir çığlıktır.  

Alman filozoflar Schopenhauer ve Nietzche’den sonra, Michel Henry de aynı soruyu sormaktadır. Yaşam, nasıl oldu da kendi kendini yok eder hale geldi?  

Aslında Batılı düşünürlerin bu soruyu, daha önceleri sormaları gerekiyordu. Çünkü Batı, 1492 keşifler mucizesinden bu yana kendisinden farklı olanı “öteki” diye niteledi. Elbette bu anlayışı başka toplumlar da göstermiştir. Ancak Batılıların büyük çoğunluğu diğer toplumlardan farklı davranarak, kendilerinin “öteki” dediklerini hem madden hem manen sömürdüler. Hattâ bazılarını yok ettiler. Ama Batı “öteki dünya”ya sayısız kötülük tohumları ekerken, kendisi gelişiyor ve büyüyordu. Bu nedenle Batılı bazı düşünürler olayları göremediler ve zamanında yorumlayamadılar. Batılı ünlü filozoflar dünyayı sadece kendi yaşadıkları toplum olarak değerlendirdiler. Fikirlerini bu minval üzerine kurdular. Bu nedenle kendi hayatlarının farklı yıllarında birbirine zıt olabilen görüşleri ısrarla savundular. Yani kendi hayatlarında, kendileriyle çeliştiler. Bu durumun muhtemel sebebi kendi iç dünyalarıyla barışık olmamalarıdır.

Yakın geçmişlerindeki ünlü düşünürleri böyle olunca, bugünkü Batının durumu ise aynen Baudrillard’ın şu sözleri gibi; “Artık büyümüyor, ur halini alıyoruz. Bu durumu en iyi kıyaslayabileceğimiz şey, kanserli metastazlar sürecidir. Bir bedenin, organik kurallar karşısında yenilmesidir.”

Batı dünyasının içine düştüğü diğer bir sıkıntı da ekonomik alandaki sanal değerlerin egemenliğidir. Durum, bugün henüz bunalım şekline dönüşmemiştir. Çünkü Gelişmiş ülkeler halen dünyanın nimetlerini yemeye devam ediyorlar. (Dünya nüfusunun %15–16’sını oluşturan Japonya dâhil gelişmişler, dünyadaki hâsılanın %82-84’ünü kullanıyorlar.) “Ama eğer gerçek ekonomi ile sanal ekonomi uzlaştırılamazsa -ki bazı Batılı yazarlara göre bu hayalî bir umuttur- bunalım kapıdadır. İnsanlık değerlerinin kaybolması süreciyle sanal ekonominin getireceği bunalım birleşirse, sonuç bütün dünya için felaket olabilir.”

Eğer Batı hatasını anlayıp medeniyet anlayışını değiştirmezse, varacağı uçurumlardan birine, hem kendi düşebilir hem de bütün dünyayı sürükler.

İslâmiyet, alış-verişi helâl, faizi haram kılmıştır. Malları üst üste yığmayı da yasaklamıştır. Böylece insanlara, kazanırken bile, topluma faydalı işler yapmaya yönlendirmeye çalışmıştır. Müslüman’ın kazancını; katma değer yaratan mal, hizmet ve bilgi üreterek sağlaması istenilmiştir. Varlıklarını toplum yararına kullanması öğütlenmiştir. Bu esnada istihdam yaratmak, daha çok takdir edilen çalışma şeklidir. Bu açılardan bakılınca sanal ekonomik düzeni, anlayış olarak İslâmiyet’le yani, Allah’ın istekleriyle bağdaştırmak zordur. Bunun için çok zorlamalı teviller gerekir. Kimse maddi zenginliklerini ölürken yanında götüremeyeceği için, İslâmiyet’te sosyal yardımlaşma ve çalışarak kazanma esas alınmıştır.

Zaten uygulamalardan anlaşılan odur ki çok mal, ne sahip olan insanın ne de halkın refahını ve mutluluğunu artırmamaktadır. Batı, sömürü ve sanal ekonomi düzeni sayesinde zenginleştikçe, bazı Batılı düşünürlerin ve halkın önemli bir kısmının şikâyetleri de artmaktadır. Batılı normal bir vatandaş artık, sadece zenginlik istememektedir. Kaybolan insanlığın geri gelmesini arzulamaktadır.

ALLAH’IN İPİNE TUTUNMAK

Al-i İmran Suresi 103: “Hepiniz birden Allah’ın ipine sımsıkı tutunun, birbirinizden ayrılmayın. Ve Allah’ın üzerinizdeki nimetini düşünün. Sizler birbirinize düşmanlar iken, o sizin kalplerinizin arasında ülfet (dostluk) husule getirip yanaştırdı da, nimeti sayesinde uyanıp kardeş oldunuz; hem sizler ateşten bir çukurun tam kenarında bulunuyordunuz da O tuttu sizi ondan kurtardı. Şimdi size ayetlerini böyle açıklıyor ki Allah’a doğru gidebilesiniz.”

Sanırım yukarıdaki ayet hemen her insanın hayatında yaşadığı bir kesittir. Kimi insan daha yoğun bir şekilde bunları yaşar. Kimileri yaşadıklarını iyi tasnif edemediği için farkında olmaz.

Bu ayetin her dönemde yaşayan hemen herkese uygunluğu da gösteriyor ki, Kur’an hükümleri, insanlık var oldukça geçerlidir. Dolayısıyla her insan ve her gurup kendi hayatına güzel bir yön vermek isterse, Kur’an’ı iyi okumaya ve anlamaya çalışmalıdır.

Yüce Yaradan’ın yukarıdaki ayet ile bizlere anlatmak istedikleri gayet net. Allah’ın ipine sımsıkı tutunmamızı istiyor. Yani O’nun yap dediklerini yapmamızı, yapmayın dediklerini yapmamamızı öğütlüyor. Bu öğütleri dinlersek Yüce Yaradan’ın ipine sarılmış oluyoruz. Diğer taraftan ayete baktığımızda, böyle davranmamız yeterli değil.

Ayet, “birinizden ayrılmayın” diyerek bizleri uyarıyor. Eğer birbirimizden ayrılmazsak, Allah’ın ipine sarılmamız kolaylaşır. Birbirimizden güç alırız. Aynı ortamları solursak, uygulamalarımızı daha rahat yaparız. Birbirimizden ayrılırsak, tehlike başlar. Sonumuz bir Türk ata sözündeki gibi olur: “Sürüden ayrılanı kurt kapar”.

Yüce Yaradan ayetinde, birbirimizle beraber iken boş durmamamızı öğütlüyor. Allah’ın üzerimizdeki nimetini düşünmemizi istiyor. Bildiğiniz gibi, bu sitede bazı ayetler hakkındaki düşüncelerimizi açıklarken, nimetle hususunda konumuzla bağlantılı olanlar hakkında fikrimizi belirtiyoruz. Ancak Nahl Suresi 18inci ayetin ifadesine göre, Allah’ın bize verdiği nimetleri saymakla bitiremeyiz.

Yüce Yaradan, Al-i İmran 103üncü ayette bahsedilenleri hayatında yoğun yaşayanlara, neleri düşünmeleri konusunda yine yardımcı oluyor. Ayetin devamında; “Sizler birbirinize düşmanlar iken, o sizin kalplerinizin arasında ülfet (dostluk) husule getirip yanaştırdı da, nimeti sayesinde uyanıp kardeş oldunuz”

Şimdi düşünelim. Biz birbirimize düşman iki kişi veya iki gurup olsak, nasıl birbirimizle dost oluruz? Böyle bir durumun olmasının en önemli şartı, ortak bir menfaat birliği oluşturmamızdır. Menfaat birliği ise, zaten dostluk değildir. Düşmanımızın düşmanlarıyla birlikte olmamız durumu da, dost olduğumuzu göstermez. Aksine her an, birbirimizi yemeye hazır bekleriz.

Ayete göre, Yüce Yaradan’ın bahsettiği dostluk, “uyanmamız” ile gerçekleşen bir dostluktur. Uyanmak demek, rüyalardan, hayallerden gerçek âleme gelmek demektir. Yani bizim kendimize kurduğumuz sahte menfaat hülyalarından, Allah’ın gösterdiği yola girmemizdir. İnanç denilen şeyin; bir sığıntı, kaçış ve sömürü aracı olduğunu iddia ederken, fikrimizin değişerek Allah’ın varlığını, bizzat yaşayarak bilmemizdir. İşte eski düşmanlar arasındaki bu gerçek dostluğu, ancak Allah oluşturabilir.

Yüce Yaradan aynı ayetinde bizlere bilgi vermeye devam ediyor. “hem sizler ateşten bir çukurun tam kenarında bulunuyordunuz da O tuttu sizi ondan kurtardı” diyerek bizlere olan nimetinden örnek sunuyor.

Birbiri ile düşmanlıklar içerisinde bulunan bütün insanlar, guruplar, devletler uçuruma doğru ilerlerler. Tarih bu durumun örnekleriyle doludur. Ayrıca bunlardan Allah’ın yolundan gittiklerini düşünenler bile, inançlarının gereklerini yapmazlarsa, ateşe doğru yol alırlar. Sonunda da ateşe düşerler. İşte Yüce Yaradan birbirimize dost yaptığı bizlere, bizi nasıl kurtardığını anlatıyor. Ateşe doğru gidenleri, ancak Allah’ın kurtarabileceğini beyan ediyor.

Allah, bizleri kurtarmak için, önce bizleri birbirimize dost yapıyor. Bu dostluklar, “Allah Dostluğuna” dönüşürse, Yüce Yaradan, bizlere her yönden yardım etmeye devam ediyor. Ayet, bu durumda bize düşenin, Yüce Yaradan’ın bu desteğini iyi analiz edip Allah’a doğru gidebilmemiz olduğunu belirtiyor: “Şimdi size ayetlerini böyle açıklıyor ki Allah’a doğru gidebilesiniz.”

Birbirine sarılan ve Allah’ın ipine tutunanlara düşmanlık edenlerin, bir şey yapamayacaklarını aşağıdaki ayetten öğreniyoruz.

Al-i İmran 111: “Size eziyetten başka bir zarar veremezler ve sizinle çarpışacak olsalar, size arkalarını dönerler, sonra da yardım bulamazlar.”

O halde Al-i İmran 103üncü ayetin başında yazdığı gibi, “(insanlık olarak) hepimiz” Allah’ın ipine sımsıkı tutunalım, birbirimize gerçek dost olarak sarılalım ve güvenelim. Mücadelemizi sürdürelim. Böylece Yüce Yaradan’ın yardımıyla, her iki dünyada da ateş çukuruna düşmekten kurtulalım inşallah.

Allah’ım; kalplerimizi nurunla fetheyle, gönlümüzü güzelliklere aç Allah’ım.